بیت‌کوین در حالی ۱۸ ساله می‌شود که میراث ساتوشی ناکاموتو اکنون هم‌زمان با پذیرش گسترده‌تر در بازارهای مالی سنتی، با تهدیدهای امنیتی تازه، نگرانی‌های کوانتومی و پرسش‌هایی درباره تمرکز مالکیت روبه‌رو است. طبق گزارش کوین‌تلگراف، انتشار وایت‌پیپر بیت‌کوین ۱۸ سال پیش در یک فهرست ایمیلی مرتبط با رمزنگاری، آغاز پروژه‌ای بود که هدفش حذف نیاز به اعتماد به نهادهای واسطه در تراکنش‌های مالی بود. شبکه بیت‌کوین بعدتر در ۳ ژانویه ۲۰۰۹ با استخراج بلوک پیدایش وارد مرحله عملیاتی شد.
از وایت‌پیپر تا نخستین بحران‌ها
در پیام ثبت‌شده در نخستین بلوک، ساتوشی ناکاموتو به تیتر روزنامه تایمز درباره نزدیک‌بودن دولت بریتانیا به دومین کمک مالی به بانک‌ها اشاره کرده بود؛ پیامی که فضای بحران مالی زمان تولد بیت‌کوین را بازتاب می‌داد. ایده اصلی، ایجاد پولی همتابه‌همتا بود که برای انتقال آن به بانک یا واسطه متمرکز نیاز نباشد.
یکی از مشهورترین رویدادهای سال‌های ابتدایی بیت‌کوین در ۲۲ مه ۲۰۱۰ رخ داد؛ زمانی که لازلو هانیتس، توسعه‌دهنده، ۱۰ هزار بیت‌کوین را برای خرید دو پیتزا پرداخت کرد. این رویداد بعدها «روز پیتزا» نام گرفت. ارزش این بیت‌کوین‌ها در آن زمان حدود ۴۱ دلار بود، اما بر اساس قیمت ذکرشده در گزارش، همان مقدار امروز حدود ۷۸۰ میلیون دلار ارزش داشت.
بیت‌کوین در روزهای نخست با قیمت‌هایی بسیار پایین معامله می‌شد، اما ساتوشی از همان ابتدا احتمال گسترش آن را در نظر گرفته بود. قیمت رمزارز در اواخر سال ۲۰۱۳ برای نخستین بار از هزار دلار عبور کرد. با این حال، در فوریه ۲۰۱۴ صرافی Mt. Gox، که آن زمان بزرگ‌ترین صرافی بیت‌کوین جهان بود، معاملات خود را متوقف کرد و از دسترس خارج شد. این صرافی حدود ۸۵۰ هزار بیت‌کوین، شامل دارایی مشتریان، از دست داده بود؛ رخدادی که اهمیت نگهداری کلیدهای خصوصی را در مرکز توجه قرار داد.
جهش قیمت، ممنوعیت‌ها و فروپاشی صرافی‌ها
بیت‌کوین در سال ۲۰۱۷ از کمتر از هزار دلار در ابتدای سال به نزدیک ۲۰ هزار دلار در دسامبر رسید. رونق عرضه‌های اولیه سکه و موج پروژه‌هایی که می‌خواستند از بلاک‌چین در حوزه‌هایی از بانکداری تا زنجیره تأمین استفاده کنند، به افزایش توجه عمومی کمک کرد. در همان سال، بحث موسوم به «جنگ اندازه بلوک» به ایجاد بیت‌کوین کش از طریق یک هاردفورک در اوت ۲۰۱۷ انجامید و دشواری تغییر یک شبکه غیرمتمرکز را نشان داد.
هم‌زمان، چین در سپتامبر ۲۰۱۷ عرضه‌های اولیه سکه را ممنوع کرد و علیه صرافی‌های رمزارزی اقداماتی انجام داد. این کشور در سپتامبر ۲۰۲۱ نیز ممنوعیت گسترده‌تری برای معاملات و استخراج رمزارز اعلام کرد. در سوی دیگر، جیمی دایمن، مدیرعامل جی‌پی‌مورگان، در سال ۲۰۱۷ بیت‌کوین را «کلاهبرداری» خوانده بود؛ موضعی که بعدها تعدیل شد و به اجازه خرید این دارایی برای مشتریان بانک رسید.
همه‌گیری کووید ۱۹ موج دیگری از رشد را به همراه آورد. کاهش نرخ‌های بهره و افزایش نقدینگی در بازارهای مالی، پس از سقوط بیت‌کوین در آشفتگی مارس ۲۰۲۰، زمینه بازگشت آن را فراهم کرد و قیمت در نوامبر ۲۰۲۱ به نزدیکی ۶۹ هزار دلار رسید. سقوط صرافی FTX در نوامبر ۲۰۲۲، خسارت سنگینی به مشتریان وارد کرد و با تشدید زمستان رمزارزی، اعتماد بخشی از مؤسسات مالی سنتی را کاهش داد.
ورود وال‌استریت و عبور از ۱۰۰ هزار دلار
نقطه عطف بعدی در ژانویه ۲۰۲۴ رقم خورد؛ زمانی که کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، پس از ردهای متعدد، نخستین محصولات قابل معامله بورسی اسپات بیت‌کوین در آمریکا را تأیید کرد. این محصولات به سرمایه‌گذاران امکان دادند بدون مدیریت مستقیم کیف پول یا کلید خصوصی، از مسیر یک ابزار مالی قانون‌گذاری‌شده در معرض بیت‌کوین قرار بگیرند.
قیمت بیت‌کوین در پایان همان سال برای نخستین بار از ۱۰۰ هزار دلار عبور کرد و در اکتبر ۲۰۲۵ به سقف تاریخی بیش از ۱۲۶ هزار دلار رسید. بانک‌ها نیز به خدمات نگهداری و معامله رمزارز نزدیک‌تر شدند و بحث استفاده از بلاک‌چین برای دارایی‌هایی مانند سهام و اوراق قرضه جدی‌تر شد. این روند، بیت‌کوین را از یک پروژه مخالف نهادهای مالی به دارایی‌ای تبدیل کرده که بخشی از وال‌استریت آن را در محصولات و خدمات خود پذیرفته است.
آزمون‌های پیش رو برای یک دارایی ۱۸ ساله
پذیرش نهادی در کنار حمایت‌های مقرراتی بیشتر در آمریکا و اروپا پیش رفته است. قانون GENIUS چارچوب فدرال استیبل‌کوین‌ها را ایجاد کرده، کمیسیون بورس آمریکا درباره نحوه اعمال قوانین اوراق بهادار بر دارایی‌های رمزارزی شفافیت بیشتری ارائه داده و مقررات بازارهای دارایی‌های رمزارزی اتحادیه اروپا، موسوم به MiCA، چارچوب هماهنگ‌تری برای این صنعت فراهم کرده است.
با این حال، افزایش حضور مؤسسات، نگرانی برخی بیت‌کوینرها درباره تمرکز مالکیت و عرضه را بیشتر کرده است. امنیت بلندمدت شبکه نیز با چند پرسش روبه‌رو است. رایانش کوانتومی ممکن است برخی سازوکارهای رمزنگاری مورد استفاده برای حفاظت از بیت‌کوین را تهدید کند. پیشنهاد BIP-360 برای ایجاد نوع تازه‌ای از خروجی بیت‌کوین، با هدف کاهش بخشی از این آسیب‌پذیری‌ها مطرح شده، اما اجرای هر تغییر مهم در شبکه به توافق جامعه نیاز دارد.
هک ۶.۳ میلیارد دلاری بایننس که در گزارش به‌عنوان بزرگ‌ترین هک یک صرافی رمزارزی معرفی شده، بار دیگر امنیت صرافی‌های متمرکز و زیرساخت‌های این بازار را زیر سؤال برده است. در کنار آن، مسئله تأمین امنیت شبکه نیز باقی است: با کاهش تدریجی یارانه استخراج در هر هاوینگ، اهمیت کارمزد تراکنش‌ها برای جبران هزینه ماینرها افزایش می‌یابد. کارمزدها در ۹۰ روز منتهی به ۴ اکتبر تنها ۰.۶۷ درصد از کل درآمد ماینرها را تشکیل داده و در بیشتر تاریخ بیت‌کوین زیر ۵ درصد مانده است.
تصویر فعلی بازار
بر اساس داده‌های بازار مانیار در ساعت ۱۲:۳۳ روز ۱ نوامبر ۲۰۲۶، قیمت بیت‌کوین ۷۷٬۶۹۹.۰۹ دلار بوده است. این رمزارز در ۲۴ ساعت ۰.۳ درصد افزایش و در هفت روز ۳.۱۷ درصد کاهش داشته است. در همین داده‌ها، قیمت کوانت ۱۹۸.۶۵ دلار ثبت شده که تغییر روزانه آن منفی ۰.۴ درصد و تغییر هفتگی آن مثبت ۸.۹۲ درصد بوده است. قیمت کراس ۰.۱۰۷۴۵ دلار، با تغییر روزانه منفی ۱.۵ درصد و هفتگی مثبت ۶.۸۷ درصد، و قیمت هارمونی ۰.۰۰۲۴۲۵ دلار، با تغییر روزانه مثبت ۱.۷۴ درصد و هفتگی منفی ۱.۹۷ درصد گزارش شده است؛ داده هارمونی با زمان ثبت ۱۱:۳۴ روز ۵ اکتبر ۲۰۲۶ ارائه شده است.
بیت‌کوین در ۱۸ سال گذشته از فروپاشی صرافی‌ها، ممنوعیت‌های دولتی، جنگ‌های درون‌پروتکلی و سقوط‌های شدید بازار عبور کرده است. اکنون مسئله اصلی فقط بقا یا رشد قیمت نیست؛ توان شبکه برای حفظ امنیت، غیرمتمرکز ماندن و تأمین هزینه حفاظت از خود در دوره‌ای که پاداش استخراج کاهش می‌یابد نیز بخشی از آزمون بزرگسالی آن است.
