ماینرهای بیت‌کوین در سال‌های گذشته زمین، پست‌های برق و ظرفیت اتصال به شبکه را برای استخراج رمزارز فراهم کردند؛ اما اکنون شرکت‌های هوش مصنوعی به همین زیرساخت‌ها نیاز دارند. ارزش این دارایی‌ها در ظاهر افزایش یافته است، ولی قراردادهای ساخت دیتاسنتر، هزینه تجهیزات، بدهی و سهم مشتریان از درآمد نشان می‌دهد که همه ارزش ایجادشده به سهام‌داران ماینرها نمی‌رسد.
طبق گزارش CryptoSlate، شرکت‌های فعال در استخراج بیت‌کوین بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار قرارداد مرتبط با هوش مصنوعی اعلام کرده‌اند، اما تا ماه سپتامبر تنها حدود ۵۵۰ مگاوات از بیش از ۴ گیگاوات ظرفیت قراردادی در حال صدور صورتحساب بوده است. بنابراین فاصله زیادی میان ظرفیت اعلام‌شده، پروژه‌های در حال ساخت و زیرساختی که واقعاً برای مشتری درآمد ایجاد می‌کند وجود دارد.
برق، دارایی کمیاب ماینرها
دستگاه‌های تخصصی استخراج بیت‌کوین یا ASIC برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی کاربردی ندارند. با این حال، زمین صنعتی، پست‌های برق و قراردادهای اتصال به شبکه که در اطراف مزارع استخراج شکل گرفته‌اند، می‌توانند توسعه دیتاسنتر را سریع‌تر کنند. دریافت ظرفیت برق جدید معمولاً به بررسی شبکه انتقال، انجام ارتقا و تعیین مسئول پرداخت هزینه‌ها نیاز دارد؛ داشتن سرمایه برای خرید پردازنده‌های گرافیکی این مراحل را حذف نمی‌کند.
با این حال، ظرفیت برق یک مفهوم واحد نیست. برق فعال، ظرفیت تأییدشده برای آینده و جایگاه یک پروژه در صف اتصال به شبکه، از نظر آمادگی برای تولید درآمد تفاوت دارند. برای نمونه، گروه SWI در ماه ژوئن از بیش از ۱.۳ گیگاوات اتصال برق فعال و تأییدشده در ۱۵ سایت وابسته به Genesis Digital Assets خبر داد. این رقم در گزارش نیمه نخست سال به حدود ۱.۲ گیگاوات رسید، اما جزئیات سایت‌به‌سایت درباره ظرفیت قابل استفاده فعلی یا نیازمند کار تکمیلی منتشر نشد.
SWI در اوایل سال کنترل Genesis را در اختیار گرفت و در ۱۲ اکتبر از افزایش سرمایه ۸۰۰ میلیون یورویی برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی خبر داد. این شرکت سپس با راه‌اندازی SWI Compute، سفارش حدود یک میلیارد دلار تجهیزات انویدیا و نخستین مشتریان خود را اعلام کرد؛ با این حال، بخشی از قراردادها هنوز نهایی نشده بود. در این ساختار، Genesis دیگر فقط یک کسب‌وکار استخراج نیست و به بخشی از شرط‌بندی بزرگ‌تر SWI برای فروش توان پردازشی تبدیل شده است.
تبدیل مزرعه استخراج به دیتاسنتر ارزان نیست
مزرعه استخراج بیت‌کوین برای هزاران دستگاه مستقل ساخته می‌شود که در صورت نیاز می‌توان آن‌ها را خاموش کرد. دیتاسنتر هوش مصنوعی به خنک‌سازی مایع، شبکه پرسرعت، برق پشتیبان و سطح بالاتری از پایداری عملیاتی نیاز دارد. به همین دلیل، خرید یک سایت دارای برق تنها نقطه شروع تبدیل آن به مرکز پردازش است.
برآورد سپتامبر CoinShares نشان می‌دهد تبدیل زیرساخت استخراج به مرکز مناسب هوش مصنوعی حدود ۸ تا ۱۵ میلیون دلار به ازای هر مگاوات هزینه دارد؛ در حالی که هزینه زیرساخت متعارف استخراج حدود ۷۰۰ هزار تا یک میلیون دلار به ازای هر مگاوات برآورد شده است. همچنین در نسبت بهره‌وری مصرف برق ۱.۲۵، سایتی که ۱۰۰ مگاوات از شبکه می‌گیرد، حدود ۸۰ مگاوات را به تجهیزات پردازشی می‌رساند و ۲۰ مگاوات دیگر را صرف خنک‌سازی و توزیع برق می‌کند.
افت ارزش کسب‌وکار قدیمی نیز در صورت‌های مالی دیده می‌شود. Core Scientific در سه‌ماهه نخست، ۲۶۶.۵ میلیون دلار از ارزش تجهیزات و زیرساخت استخراج خود را کاهش داد؛ از این رقم ۱۵۱.۶ میلیون دلار مربوط به دستگاه‌های استخراج و ۱۱۴.۹ میلیون دلار مربوط به زیرساخت بود. در همان زمان، فعالیت میزبانی هوش مصنوعی حاشیه سود ناخالص مثبت داشت، در حالی که استخراج در سطح سود ناخالص زیان‌ده بود.
قراردادها تعیین می‌کنند چه کسی پول می‌گیرد
قراردادهای Core Scientific با ارائه‌دهنده خدمات ابری CoreWeave نمونه‌ای از تقسیم درآمد است. Core Scientific در سه‌ماهه دوم ۱۳۶.۷ میلیون دلار درآمد میزبانی ثبت کرد و تا اواسط ژوئیه، مشتریان آن برای ۴۳۷ مگاوات ظرفیت صورتحساب دریافت می‌کردند. از این درآمد، ۹۸.۸ میلیون دلار به هزینه مجوز و ۳۵.۱ میلیون دلار به هزینه برق منتقل‌شده به مشتریان مربوط بود. بخش برق، هم‌زمان هزینه مشابهی ایجاد می‌کند و لزوماً سود ناخالصی برای اپراتور نمی‌سازد.
در بیشتر سایت‌های CoreWeave، اجاره پایه از ۱۰۰ دلار به ازای هر کیلووات در ماه آغاز می‌شود و سالانه ۳.۵ درصد افزایش می‌یابد. CoreWeave هزینه برق را می‌پردازد و برای بخشی از هزینه ساخت یا تجهیزات متعلق به مالک، اعتبار اجاره‌ای دریافت می‌کند. این اعتبار می‌تواند تا ۱.۵ میلیون دلار به ازای هر مگاوات باشد و پرداخت اجاره مرتبط را تا زمان مصرف اعتبار، نصف کند. بنابراین برای یک مگاوات، اجاره ماهانه ۱۰۰ هزار دلاری ممکن است به ۵۰ هزار دلار کاهش یابد و مصرف کامل اعتبار ۱.۵ میلیون دلاری، بدون در نظر گرفتن افزایش اجاره و مفاد دیگر، ۳۰ ماه طول بکشد.
این مدل به Core Scientific کمک می‌کند همه هزینه ساخت را از ابتدا خودش تأمین نکند، اما در مقابل، درآمد اسمی قرارداد الزاماً به معنای دریافت نقدی فوری نیست. پیش‌پرداخت‌ها، اعتبارهای ساخت و شناسایی خطی درآمد باعث می‌شوند رقم ثبت‌شده با وجه نقد دریافتی تفاوت داشته باشد. قراردادها همچنین برای تأخیر در تحویل، اعتبار روزانه ۲۰ هزار و سپس ۳۰ هزار دلار در شرایط مشخص در نظر گرفته‌اند و برخی تأخیرها می‌تواند حق فسخ برای CoreWeave ایجاد کند.
هزینه تأمین مالی نیز قابل توجه است. Core Scientific در نیمه نخست ۲۰۲۶، ۹۵۴.۲ میلیون دلار مخارج سرمایه‌ای ثبت کرد که ۱۸۰.۹ میلیون دلار آن را CoreWeave تأمین کرده بود. یک شرکت تأمین مالی وابسته نیز در ماه مه، ۳.۳ میلیارد دلار اوراق تضمین‌شده با نرخ ۷.۷۵ درصد منتشر کرد؛ نرخ کوپن سالانه این مبلغ، پیش از بازپرداخت اصل، حدود ۲۵۵.۸ میلیون دلار است. پرداخت اصل پس از آغاز اجاره و پایان برخی اعتبارهای مستأجر شروع می‌شود، اما هزینه بهره در دوره استفاده از این اعتبارها همچنان پابرجاست.
تصویر فعلی بازار و جمع‌بندی
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ساعت ۱۲:۴۸ اول نوامبر ۲۰۲۶، بیت‌کوین با قیمت ۷۷٬۷۶۸.۲۶ دلار معامله می‌شد و در ۲۴ ساعت ۰.۴۶ درصد افزایش داشت؛ بازده هفت‌روزه آن منفی ۳.۱۹ درصد بود. در همین زمان، قیمت Celestia برابر ۰.۴۷۹۷ دلار، تغییر روزانه آن ۰.۰۶ درصد و تغییر هفت‌روزه‌اش منفی ۸.۷۲ درصد بود. Compound با قیمت ۲۰.۵۹ دلار، رشد روزانه ۱.۳۲ درصد و افت هفت‌روزه ۹.۷۹ درصد داشت. OriginTrail نیز ۰.۳۵۳۹ دلار قیمت داشت و در ۲۴ ساعت ۳.۵۸ درصد بالا رفت، اما عملکرد هفت‌روزه آن منفی ۴.۰۹ درصد بود.
گزارش‌های مربوط به Core Scientific نشان می‌دهد ارزش یک قرارداد هوش مصنوعی به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش سودآوری نیست. مشتری، سازنده، تأمین‌کننده تجهیزات و وام‌دهنده، هرکدام ادعایی بر جریان نقدی پروژه دارند. SWI نیز با خرید تجهیزات انویدیا و حرکت به سمت فروش مستقیم توان پردازشی، هم فرصت درآمدزایی بیشتری پیدا می‌کند و هم در معرض هزینه استهلاک تجهیزات و ریسک استفاده‌نشدن از آن‌ها قرار می‌گیرد.
در نهایت، مزیت ماینرها فقط تعداد مگاوات‌های اعلام‌شده نیست؛ مسئله اصلی این است که چه مقدار از این ظرفیت واقعاً قابل استفاده است، تبدیل آن چقدر هزینه دارد و پس از پرداخت اجاره، هزینه ساخت، بهره بدهی و سهم مشتری، چه مقدار درآمد برای مالک باقی می‌ماند.
