سقوط ناگهانی بیت‌کوین در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، حدود ۱۹ میلیارد دلار از معاملات اهرمی بازار رمزارز را منحل کرد. نزدیک به یک سال بعد، معامله‌گران ابزارهای بیشتری برای رصد موقعیت‌ها و سنجش ریسک دارند، اما نیروهایی که به این فروش شدید دامن زدند، از بازار خارج نشده‌اند. به گزارش کوین‌دسک، اهرم بالا، انباشت معاملات هم‌جهت و نقش پررنگ بازار مشتقه همچنان می‌تواند حرکت‌های کوتاه‌مدت بیت‌کوین را تشدید کند.
سقوطی که بازار مشتقه را به مرکز توجه آورد
بیت‌کوین تنها چند روز پیش از آن رویداد، رکوردی بالاتر از ۱۲۶ هزار دلار ثبت کرده بود. سپس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، قیمت آن از حدود ۱۲۲ هزار دلار به ۱۰۵ هزار دلار سقوط کرد؛ بخش بزرگی از این افت در چند دقیقه رخ داد. پیامد این حرکت، انحلال تقریبی ۱۹ میلیارد دلار موقعیت در بازارهای رمزارزی بود؛ معاملاتی که بسیاری از آن‌ها با استفاده از اهرم ایجاد شده بودند.
در معامله اهرمی، فرد با سرمایه‌ای کمتر از ارزش کامل معامله، موقعیتی بزرگ‌تر باز می‌کند. اگر قیمت برخلاف جهت پیش‌بینی حرکت کند، صرافی می‌تواند برای جلوگیری از زیان بیشتر، موقعیت را به‌صورت خودکار ببندد. وقتی شمار زیادی از معامله‌گران در یک جهت قرار گرفته باشند، این فروش‌های اجباری می‌تواند افت اولیه را شدیدتر کند.
مارک کانرز از شرکت Risk Dimensions، که پیش‌تر یک محصول سنجش موقعیت‌گیری در کردیت سوئیس را اداره می‌کرد، این رخداد را یک سقف بسیار سریع و شدید توصیف کرده است. به گفته او، در آستانه سقوط، بهره باز بازار نزدیک به رکوردهای تاریخی بود و معامله‌گران زیادی روی ادامه رشد بیت‌کوین شرط بسته بودند.
بخشی از این خوش‌بینی به چرخه چهار ساله بیت‌کوین مربوط می‌شد؛ الگویی که به نصف‌شدن پاداش استخراج و دوره‌های قبلی رشد قیمت ارتباط داده می‌شود. برخی معامله‌گران انتظار داشتند این چرخه، قیمت را به سطوح بسیار بالاتری برساند. اما تغییر جهت بازار نشان داد که چنین فرضی نمی‌تواند به‌تنهایی از ریسک موقعیت‌های اهرمی جلوگیری کند.
چرا ریسک‌ها هنوز از بین نرفته‌اند؟
کانرز معتقد است حرکت اصلی در آن سقوط، بیشتر از آن‌که نتیجه داده‌های روی زنجیره یا تقاضای مستقیم برای خود بیت‌کوین باشد، از بازار مشتقه ناشی شد. قراردادهای آتی دائمی به معامله‌گران اجازه می‌دهند بدون مالکیت مستقیم بیت‌کوین، روی افزایش یا کاهش قیمت آن موضع بگیرند. همین ویژگی باعث شده است این قراردادها همچنان بخش مهمی از فعالیت بازار رمزارز باشند.
یک سال پس از سقوط، اهرم و معاملات شلوغ و هم‌جهت همچنان می‌توانند قیمت بیت‌کوین را در کوتاه‌مدت جابه‌جا کنند. صرافی‌ها نیز انگیزه مالی برای عرضه محصولات اهرمی دارند؛ بنابراین این ابزارها از بازار حذف نشده‌اند. به همین دلیل، تجربه اکتبر ۲۰۲۵ به معنای از بین رفتن احتمال یک سقوط مشابه نیست.
با این حال، فعالان بازار اکنون داده‌های بیشتری برای بررسی ساختار معاملات در اختیار دارند. کانرز به بهبود مشاهده سفارش‌های موجود در دفتر سفارش و وضعیت موقعیت‌های معاملاتی اشاره کرده است. این اطلاعات می‌تواند به معامله‌گران نشان دهد که بازار تا چه اندازه به یک سمت متمایل شده و چه زمانی موقعیت‌های اهرمی به سطحی حساس نزدیک می‌شوند.
کریس سالیوان، هم‌بنیان‌گذار Hyperion Decimus، بر پرهیز از اهرم و توجه مستمر به چند شاخص تأکید کرده است:
- بهره باز، یعنی تعداد قراردادهای مشتقه‌ای که هنوز بسته نشده‌اند؛
- نرخ تأمین مالی، یعنی هزینه نگهداری موقعیت در قراردادهای آتی دائمی؛
- احساسات بازار و میزان تمرکز معامله‌گران روی صعود یا نزول.
رسیدن این شاخص‌ها به سطوح افراطی، چه در معاملات خرید و چه در معاملات فروش، می‌تواند نشانه‌ای از یک‌طرفه‌شدن بازار باشد. سالیوان همچنین برای دارندگان بلندمدت بیت‌کوین، انتقال دارایی از صرافی و نگهداری آن در کیف پول شخصی را مطرح کرده است؛ روشی که به آن خودحضانتی گفته می‌شود.
تصویر فعلی بازار طبق داده‌های مانیار
بر اساس داده‌های بازار مانیار در ساعت ۱۱:۲۹ روز ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت بیت‌کوین ۸۲٬۹۷۲٫۳۷ دلار بوده است. این رمزارز در ۲۴ ساعت گذشته ۰٫۲۸ درصد افزایش، اما در بازه هفت‌روزه ۲٫۷۴ درصد کاهش داشته است.
در همین داده‌ها، قیمت AKEDO برابر با ۰٫۰۲۶۲۵۵ دلار ثبت شده؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۳٫۷۲ درصد و در هفت روز ۲۴٫۸۲ درصد افت کرده است. قیمت Billions Network نیز ۰٫۰۱۳۹۹۷ دلار بوده و تغییرات آن به‌ترتیب رشد ۰٫۵۹ درصدی در ۲۴ ساعت و افزایش ۱۰٫۰۴ درصدی در هفت روز را نشان می‌دهد. CROSS با نماد ONE در قیمت ۰٫۱۳۱۷۶۴ دلار قرار داشته و در ۲۴ ساعت ۰٫۷۶ درصد رشد، اما در هفت روز ۹٫۲۷ درصد کاهش داشته است.
درسی که هنوز کامل نشده است
سقوط اکتبر ۲۰۲۵ همچنین این تصور را به چالش کشید که چرخه چهار ساله می‌تواند راهنمایی مطمئن برای قیمت‌های آینده باشد. کانرز گفته است این چرخه از بین نرفته، اما شکل آن تغییر کرده و نمی‌توان مانند گذشته به‌عنوان یک سیگنال قوی به آن تکیه کرد. از نگاه او، عوامل اقتصادی و سیاسی ممکن است نقش بیشتری در چرخه‌های بیت‌کوین پیدا کنند.
رشد محصولات سرمایه‌گذاری نهادی نیز نتوانسته نفوذ بازار مشتقه را بر حرکت‌های کوتاه‌مدت از میان ببرد. بنابراین، حتی اگر نقدشوندگی بازار پس از شوک ترمیم شده باشد، سازوکارهایی که افت شدید را تقویت می‌کنند همچنان وجود دارند.
جمع‌بندی کانرز این است که بازار در یک سال گذشته توجه بیشتری به ساختار معاملات پیدا کرده است. بازار در برابر شوک خم شد، اما از بین نرفت؛ با این حال، باقی‌ماندن محصولات اهرمی یعنی درس‌های سقوط ۱۰ اکتبر هنوز برای معامله‌گران اهمیت خود را حفظ کرده‌اند.
