بیت‌کوین در سال ۲۰۲۶ با وجود آرام‌تر شدن نوسان کلی، روزهای بیشتری را با تغییرات غیرمعمول پشت سر گذاشته است. تحلیل CoinDesk نشان می‌دهد قیمت این رمزارز در ۱۰ روز معاملاتی امسال دست‌کم سه برابر میزان نوسان معمول خود جابه‌جا شده؛ رقمی که از هشت روز مشابه در سراسر بازار نزولی سال ۲۰۱۸ بیشتر است. این مقایسه برای سرمایه‌گذارانی اهمیت دارد که میزان ریسک بیت‌کوین را فقط با شاخص‌های مبتنی بر نوسان اخیر می‌سنجند.
روزهای شدید بیشتر، نوسان سالانه کمتر
بر اساس این تحلیل، نوسان سالانه بیت‌کوین در سال جاری حدود ۴۶ درصد بوده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۸ به ۸۴ درصد می‌رسید. میانگین تغییرات روزهای سه‌سیگما نیز امسال حدود ۷ درصد بوده، در برابر تقریباً ۱۰ درصد در هشت سال پیش. بنابراین حرکت‌های شدید فعلی، به‌طور متوسط کوچک‌تر از گذشته‌اند، اما در مقایسه با رفتار اخیر بازار، دفعات بیشتری رخ داده‌اند.
«سیگما» معیاری برای سنجش فاصله حرکت قیمت از رفتار معمول آن است. CoinDesk برای شناسایی این روزها، تغییر روزانه قیمت را با نوسان تحقق‌یافته ۳۰روزه بیت‌کوین مقایسه کرده است. هر روزی که قیمت در آن دست‌کم سه برابر این میزان، چه به سمت بالا و چه به سمت پایین، تغییر کرده باشد، یک روز سه‌سیگما در نظر گرفته شده است.
در یک توزیع آماری زنگوله‌ای، حدود ۹۵ درصد حرکت‌ها در محدوده دو سیگما و ۹۹.۷ درصد آن‌ها در محدوده سه سیگما قرار می‌گیرند. به همین دلیل، روز سه‌سیگما به‌طور معمول رویدادی نادر محسوب می‌شود و افزایش تعداد آن می‌تواند نشان دهد بازار، حتی در دوره‌های آرام‌تر، همچنان در معرض جهش‌های ناگهانی قرار دارد.
این الگو در مقایسه با دارایی‌های دیگر نیز قابل توجه است. از سال ۲۰۲۴، نوسان بیت‌کوین تقریباً مشابه سهام انویدیا و حدود ۴۷ درصد بوده، اما بیت‌کوین در این مدت ۲۶ روز سه‌سیگما داشته است؛ در برابر هشت روز برای انویدیا، ۱۶ روز برای شاخص S&P 500 و ۱۲ روز برای طلا.
چرا مدل‌های رایج ممکن است ریسک را کمتر نشان دهند؟
یکی از معیارهای متداول مدیریت ریسک، ارزش در معرض ریسک یا VaR است. این معیار برآورد می‌کند که یک پرتفوی در یک روز نامطلوب، تا چه میزان ممکن است زیان کند. برخی مدل‌های VaR وزن زیادی به نوسان‌های اخیر می‌دهند. در نتیجه، اگر بازار برای مدتی آرام باشد، بیت‌کوین در محاسبات این مدل‌ها کم‌ریسک‌تر به نظر می‌رسد و ممکن است سهم بیشتری از آن در یک پرتفوی در نظر گرفته شود.
با این حال، VaR به‌تنهایی نشان نمی‌دهد زیان‌ها در خارج از آستانه محاسبه‌شده تا چه اندازه می‌توانند بزرگ شوند. این بخش از ریسک، «ریسک دنباله‌ای» نام دارد؛ یعنی احتمال وقوع زیان‌های نادر اما بسیار شدید. تکرار روزهای سه‌سیگما نشان می‌دهد کاهش نوسان روزمره لزوماً به معنای حذف چنین ریسکی نیست.
لوک استریجرز، مدیرعامل صرافی اختیار معامله Deribit، گفته است مدل‌های استاندارد VaR ریسک کامل دنباله‌ای را به‌درستی ارزیابی نمی‌کنند. به گفته او، به همین دلیل صنعت به روش‌هایی مانند «کسری مورد انتظار» یا Expected Shortfall توجه بیشتری نشان داده است. این روش به جای تمرکز صرف بر آستانه زیان، شدت زیان در بدترین روزها را نیز بررسی می‌کند. استریجرز همچنین گفته است ریسک روزهای سه‌سیگما را می‌توان با اختیار معامله بیت‌کوین پوشش داد.
نقش شوک‌های اقتصاد کلان و معاملات اهرمی
فعالان بازار، ترکیبی از شوک‌های غیرقابل پیش‌بینی اقتصاد کلان و موقعیت‌های اهرمی در بازار اختیار معامله را از عوامل مهم جهش‌های ناگهانی می‌دانند. نیکولا کواتراوو، مدیر بخش اروپا، خاورمیانه و آفریقای Paradigm، گفته است بازار امسال ابتدا دوره‌ای کند داشت و سرمایه به سمت سهام فناوری چرخید. به گفته او، مجموعه‌ای از هک‌های دیفای نیز معامله‌گران را به سمت فروش نوسان و محصولات ساختاریافته برای کسب بازده سوق داد؛ سپس خبرهای مرتبط با دونالد ترامپ، جنگ ایران و سیاست فدرال رزرو، در بازاری که بسیاری از معامله‌گران روی پایین ماندن نوسان شرط بسته بودند، اثر بزرگ‌تری ایجاد کرد.
فروش اختیار معامله، از جمله فروش اختیار خرید روی بیت‌کوینی که سرمایه‌گذار از قبل در اختیار دارد، تا زمانی که بازار آرام است می‌تواند درآمد حاصل از حق‌بیمه ایجاد کند. اما اگر قیمت ناگهان حرکت کند، فروشندگان اختیار ممکن است برای پوشش موقعیت خود وارد بازار شوند و همین خرید یا فروش اجباری، شدت حرکت اولیه را بیشتر کند. الکساندر اس. بلوم، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Two Prime، گفته است معامله «فروش اختیار خرید پوشش‌دار» در حال حاضر بسیار شلوغ است و حرکت صعودی می‌تواند با ایجاد فشار خرید برای بستن موقعیت‌های فروش، دامنه نوسان را افزایش دهد.
بازار عمیق‌تر شده، اما شوک‌ها باقی مانده‌اند
با وجود تکرار این جهش‌ها، نشانه‌هایی از مقاوم‌تر شدن ساختار بازار دیده می‌شود. در ۲۱ سپتامبر، هم‌زمان با آخرین جهش سه‌سیگمای بیت‌کوین، Paradigm رکورد ۶.۷ میلیارد دلار معاملات اختیار معامله را تسهیل کرد. کواتراوو گفته است این بار گزارشی از زیان سنگین یک میز معاملاتی نشنیده‌اند و شرکت‌کنندگان، مدیریت ریسک و حضور سرمایه‌گذاران نهادی نسبت به چند سال قبل بهبود یافته است.
در عین حال، او تأکید کرده است که چنین روزهایی از بازار حذف نخواهند شد؛ زیرا شوک‌های اقتصاد کلان همچنان وجود دارند. بنابراین تصویر فعلی بیت‌کوین دو بخش هم‌زمان دارد: میانگین نوسان کاهش یافته و نقدشوندگی عمیق‌تر شده است، اما احتمال تغییرات بزرگ و ناگهانی همچنان بخشی از رفتار این دارایی است.
تصویر فعلی بازار بر اساس داده‌های Moneyiar
طبق داده‌های Moneyiar در ساعت ۱۱:۲۹ روز ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت بیت‌کوین ۸۲٬۹۷۲.۳۷ دلار بوده است. این رمزارز در ۲۴ ساعت گذشته ۰.۲۸ درصد افزایش و در بازه هفت‌روزه ۲.۷۴ درصد کاهش داشته است. در همین داده‌ها، قیمت Lighter برابر با ۳.۵۷۰۱ دلار، با تغییر روزانه منفی ۲.۶۴ درصد و تغییر هفت‌روزه منفی ۱.۵۷ درصد ثبت شده است. قیمت Request نیز ۰.۰۵۴۶۱۲ دلار بوده و در ۲۴ ساعت ۰.۲۷ درصد و در هفت روز ۱.۶۶ درصد کاهش داشته است.
