بورس اختیار معامله شیکاگو، Cboe، در حال بررسی راه‌اندازی قراردادهای آتی دائمی بر پایه شاخص VIX است؛ محصولی که در صورت اجرا، می‌تواند ساختارهای رایج در بازار رمزارز را به یکی از شناخته‌شده‌ترین معیارهای نوسان بازار سهام آمریکا وارد کند. به گزارش CoinDesk، این طرح هنوز در مرحله اولیه قرار دارد و Cboe نه مشخصات قرارداد را اعلام کرده و نه پرونده رسمی برای عرضه آن ارائه داده است.
VIX چیست و چرا اهمیت دارد؟
شاخص VIX انتظارات بازار از نوسان ۳۰روزه شاخص S&P 500 را بر اساس قیمت‌گذاری اختیار معامله‌ها اندازه‌گیری می‌کند. این شاخص دارایی مستقلی مانند بیت‌کوین نیست، بلکه از یک محاسبه ریاضی بر مبنای داده‌های بازار اختیار معامله به دست می‌آید.
هنگامی که سرمایه‌گذاران درباره افت سریع بازار سهام نگران می‌شوند، معمولاً تقاضا برای اختیار معامله‌های محافظتی افزایش پیدا می‌کند. بالا رفتن این تقاضا می‌تواند به رشد VIX منجر شود؛ به همین دلیل این شاخص در وال‌استریت با عنوان «معیار ترس» شناخته می‌شود. البته VIX مستقیماً قیمت سهام یا یک دارایی قابل خریدوفروش نقدی را نشان نمی‌دهد، بلکه برداشت بازار از نوسان مورد انتظار را بازتاب می‌دهد.
در حال حاضر، صنعت مشتقه گسترده‌ای پیرامون VIX شکل گرفته است. معاملات آتی، اختیار معامله و محصولات قابل معامله در بورس که این شاخص را دنبال می‌کنند، همگی به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند روی نوسان بازار یا برای پوشش ریسک آن معامله کنند.
تفاوت قرارداد دائمی با معاملات آتی معمولی
قراردادهای آتی متعارف تاریخ سررسید دارند. در روز سررسید، قرارداد پایان می‌یابد و معامله‌گر باید موقعیت خود را ببندد یا آن را به قرارداد سررسید بعدی منتقل کند. این جابه‌جایی که «رول‌اور» نام دارد، هزینه‌بر است و می‌تواند بر بازده اثر بگذارد. هزینه انتقال موقعیت یکی از انتقادهایی بود که پس از عرضه صندوق‌های قابل معامله مبتنی بر معاملات آتی بیت‌کوین در اواخر سال ۲۰۲۱ مطرح شد.
قرارداد دائمی، برخلاف قرارداد آتی معمولی، تاریخ انقضا ندارد. برای نزدیک نگه داشتن قیمت قرارداد به قیمت دارایی یا شاخص مبنا، از سازوکاری به نام «نرخ تأمین مالی» استفاده می‌شود. در این سازوکار، پرداخت‌های دوره‌ای میان دارندگان موقعیت‌های خرید و فروش انجام می‌شود تا فاصله قیمت قرارداد با شاخص مرجع کنترل شود.
از نظر تئوریک، قرارداد دائمی VIX می‌تواند امکان معامله‌ای پیوسته‌تر را فراهم کند و معامله‌گر را از نگرانی بابت سررسید و هزینه رول‌اور دور نگه دارد. مارتین لی، مسئول بینش بازار در DWF Labs، به CoinDesk گفت معامله‌گران در چنین ساختاری می‌توانند بدون نگرانی از سررسید و افت ارزش ناشی از آن، بیشتر بر جهت حرکت شاخص تمرکز کنند. او همچنین انتظار دارد استفاده از قراردادهای دائمی برای شاخص‌ها و دارایی‌های بیشتری گسترش یابد.
فرصت‌های احتمالی و محدودیت‌های ساختار جدید
قراردادهای دائمی VIX می‌توانند معامله‌گران بیشتری را به بازار نوسان جذب کنند. افزایش تعداد خریداران و فروشندگان، همراه با پوشش ریسک بیشتر از سوی بازارسازان در معاملات VIX و سایر مشتقه‌های S&P 500، ممکن است به نزدیک‌تر شدن قیمت محصولات مختلف مرتبط با این شاخص کمک کند.
با این حال، حذف سررسید به معنای حذف همه هزینه‌ها نیست. معامله‌گران همچنان ممکن است با پرداخت‌های نرخ تأمین مالی روبه‌رو شوند. علاوه بر این، بازارسازان با مسئله‌ای اساسی مواجه‌اند: VIX یک محاسبه ریاضی است و مانند بیت‌کوین در بازار نقدی وجود ندارد. بنابراین، بازارساز نمی‌تواند به‌سادگی خود شاخص را بخرد یا بفروشد تا ریسک موقعیت‌هایش را پوشش دهد.
تحلیلگران Marex Solutions در ایمیلی به CoinDesk پرسیدند که نرخ تأمین مالی چگونه می‌تواند شاخصی را که قابل خرید به‌صورت دارایی نقدی نیست، به‌طور مؤثر به قرارداد دائمی متصل کند. از نگاه آنها، حذف سررسید الزاماً هزینه پوشش ریسک یا «ریسک مبنا» را از میان نمی‌برد. این تحلیلگران تأکید کردند تا زمانی که شرایط دقیق قرارداد مشخص نشود، چنین محصولی باید یک بازار بالقوه جدید برای نوسان تلقی شود، نه جایگزینی ارزان‌تر برای ویژگی‌های خاص اختیار معامله‌ها.
پیوند فزاینده بازارهای سنتی و رمزارز
برخی صرافی‌های رمزارزی، از جمله Gate، پیش‌تر قراردادهای دائمی VIX/USDT را ارائه کرده‌اند، اما این بازار طبق گزارش CoinDesk نقدشوندگی پایینی دارد و حجم قابل‌توجهی در آن دیده نمی‌شود. همچنین Hyperliquid اخیراً قراردادهایی مرتبط با شاخص نوسان ضمنی بیت‌کوین شرکت Volmex را فهرست کرده است.
بررسی Cboe نشان می‌دهد ایده‌هایی که ابتدا در بازار رمزارز رواج پیدا کردند، اکنون در حال بررسی برای شاخص‌های مالی سنتی هستند. با وجود این، طرح قرارداد دائمی VIX هنوز قطعی نشده و اطلاعاتی درباره زمان عرضه، مشخصات قرارداد یا مراحل تأیید آن منتشر نشده است. اهمیت خبر در همین مرحله، بیشتر به آزمودن یک شکل تازه از معامله نوسان در بازارهای وال‌استریت مربوط می‌شود؛ بازاری که پیش از این نیز از طریق معاملات آتی و اختیار معامله، محصولات متنوعی بر پایه VIX ساخته است.