یک استارتاپ آمریکایی فعال در حوزه همجوشی هسته‌ای می‌گوید توانسته است با استفاده از جیوه، طلای پایدار تولید کند؛ ادعایی که دوباره بحث قدیمی درباره کمیابی طلا و جایگاه بیت‌کوین به‌عنوان «طلای دیجیتال» را مطرح کرده است. با این حال، این دستاورد هنوز در مرحله‌ای نیست که بتواند عرضه جهانی طلا یا بازار این فلز گران‌بها را تحت تأثیر فوری قرار دهد.
چگونه جیوه به طلا تبدیل می‌شود؟
شرکت Marathon Fusion می‌گوید فرایند آن نه یک ترفند شیمیایی، بلکه نوعی تبدیل هسته‌ای است. بر اساس مقاله پژوهشی این شرکت، نوترون‌های پرانرژی حاصل از واکنش همجوشی دوتریوم-تریتیوم به ایزوتوپ جیوه-۱۹۸ تابانده می‌شوند. این فرایند یک ایزوتوپ رادیواکتیو ایجاد می‌کند که در نهایت به طلای پایدار-۱۹۷ واپاشی می‌شود.
این ادعا از آن جهت اهمیت دارد که بخش مهمی از ارزش طلا به کمیابی آن وابسته است. اگر در آینده فناوری بتواند مقدار زیادی طلا تولید کند، افزایش عرضه، در شرایط برابر، می‌تواند فشار نزولی بر قیمت این فلز وارد کند. فابیان شار، استاد فناوری دفترکل توزیع‌شده و فین‌تک در دانشگاه بازل، به Cointelegraph گفته است که طلا نیز مانند هر دارایی دیگری از افزایش قابل‌توجه عرضه، به‌ویژه در صورت تولید ارزان و در مقیاس بالا، مصون نخواهد بود.
با این حال، Marathon هنوز مقدار دقیق طلای تولیدشده در آزمایش خود را اعلام نکرده است. جیک هارتر، مهندس پژوهش این شرکت، مقدار فعلی را همچنان «میکروسکوپی» توصیف کرده و گفته است که هدف شرکت، دستیابی به مقادیر میلی‌گرمی و قابل مشاهده در سال ۲۰۲۷ است.
این موضوع با رکورد آزمایش ALICE در سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای، CERN، قابل مقایسه است. این آزمایش در فاصله سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ حدود ۲۹ پیکوگرم هسته طلا تولید کرد؛ هسته‌هایی که تنها کسری از ثانیه دوام داشتند و سپس در برخوردها از بین رفتند. Marathon می‌گوید نرخ تولید پایدار آن ۱۰ برابر رکورد CERN بوده، اما ارقام بزرگ‌تر مطرح‌شده در مقاله پژوهشی شرکت، برآوردهای مربوط به یک نیروگاه همجوشی آینده هستند، نه تولید فعلی.
فاصله زیاد تا تولید صنعتی و اقتصادی
مقاله Marathon پیش‌بینی می‌کند که یک نیروگاه همجوشی با توان حرارتی یک گیگاوات، در صورت تحقق فناوری مورد نیاز، بتواند سالانه حدود دو تن طلا تولید کند. برای مقایسه، شورای جهانی طلا اعلام کرده است که معادن سراسر جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶۷۲ تن طلا تولید کرده‌اند. بنابراین حتی چنین نیروگاهی نیز در برابر تولید فعلی معادن، سهمی محدود خواهد داشت.
رسیدن به همین سطح از تولید هم به پیش‌شرط‌های دشواری وابسته است. شرکت باید تولید جیوه غنی‌شده مورد استفاده در این فرایند را افزایش دهد و در کنار آن، یک رآکتور همجوشی بسازد. هارتر گفته است Marathon در مسیر توسعه فناوری، سازگاری مواد، پمپاژ جیوه و استخراج طلا را نیز بررسی خواهد کرد.
کارشناسان درباره امکان اقتصادی این طرح محتاط هستند. نیکوس کاوالیس، مدیرعامل شرکت پژوهشی فلزات گران‌بهای Metals Focus، گفته است هنوز نمی‌توان از اهمیت تولیدی این فناوری سخن گفت و معدن‌کاران طلا در آینده قابل پیش‌بینی همچنان به کار خود ادامه خواهند داد. به گفته او، برای این فرایند برآوردهای نظری درآمد وجود دارد، اما هزینه راه‌اندازی و اداره رآکتورها مشخص نشده است.
موضوع رادیواکتیو بودن طلای تولیدشده نیز مانع دیگری است. هارتر گفته است این طلا باید کمی بیش از یک دهه نگهداری شود تا میزان پرتوزایی آن به سطحی مشابه پرتوزایی موز برسد. او معتقد است چون بخش قابل‌توجهی از طلا به‌عنوان ذخیره ارزش نگهداری می‌شود، این مسئله لزوماً مانع عرضه زودتر آن نخواهد بود؛ با این حال، هنوز تجاری‌بودن کل فرایند به اثبات نرسیده است.
مقایسه با الماس آزمایشگاهی و اثر احتمالی بر بیت‌کوین
برخی این ایده را با الماس‌های آزمایشگاهی مقایسه کرده‌اند. قیمت عمده‌فروشی الماس‌های آزمایشگاهی از سال ۲۰۱۸ بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است، زیرا تولید آن‌ها توسعه پیدا کرده است. این الماس‌ها از نظر ترکیب شیمیایی با الماس استخراج‌شده یکسان‌اند و می‌توانند با هزینه‌ای کمتر عرضه شوند.
با این حال، ناگام حسن، تحلیلگر بازار در پلتفرم سرمایه‌گذاری eToro، می‌گوید اقتصاد تولید طلا از طریق همجوشی هسته‌ای کاملاً متفاوت است. تولید الماس آزمایشگاهی با گسترش کارخانه‌ها ارزان‌تر شد، اما تولید طلا به زیرساخت‌های بسیار پیچیده‌ای نیاز دارد که هنوز به‌صورت تجاری وجود ندارند.
برایان آرمسترانگ، مدیرعامل Coinbase، معتقد است چنین فناوری‌ای می‌تواند روایت بیت‌کوین به‌عنوان طلای دیجیتال را تقویت کند. او تولید طلای جدید از طریق «کیمیاگری» را با صنعت الماس آزمایشگاهی مقایسه کرده و گفته است هیچ‌کس نمی‌تواند راهی برای افزایش عرضه بیت‌کوین اختراع کند؛ زیرا سقف عرضه این رمزارز ۲۱ میلیون واحد است.
البته این برداشت فعلاً بیشتر یک سناریوی نظری است. نخستین رآکتورهای همجوشی دست‌کم یک دهه با زمان حاضر فاصله دارند و پرسش‌های مهمی درباره هزینه، مقیاس تولید و مدیریت پرتوزایی باقی مانده است. بنابراین این دستاورد در حال حاضر بیشتر یک آزمایش علمی جالب با کاربردهای بالقوه است، نه تهدیدی فوری برای بازار طلا یا محرکی قطعی برای قیمت بیت‌کوین.
تصویر فعلی بازار به روایت Moneyiar
بر اساس داده‌های Moneyiar در اول نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۸ به وقت +۰۳:۳۰، قیمت بیت‌کوین ۷۷٬۷۵۹٫۶۰ دلار بود؛ این رمزارز در ۲۴ ساعت ۰٫۲۷ درصد افزایش داشت، اما بازده هفت‌روزه آن منفی ۳٫۲۰ درصد بود.
در همین زمان، قیمت Celestia با نماد TIA برابر ۰٫۴۷۷۷۴ دلار بود و در شبانه‌روز ۰٫۵۱ درصد و در هفت روز ۸٫۹۸ درصد کاهش یافت. Four با نماد FORM با قیمت ۰٫۲۰۸۸۹ دلار، رشد ۳٫۴۷ درصدی روزانه و افت ۴٫۸۳ درصدی هفتگی را ثبت کرد. همچنین AKEDO با نماد AKE در قیمت ۰٫۰۰۹۱۶ دلار قرار داشت؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۲۱٫۵۵ درصد و در هفت روز ۶۸٫۴۸ درصد کاهش نشان داد. این ارقام صرفاً تصویر بازار در زمان اعلام‌شده هستند و ارتباطی با اثبات تجاری فناوری تولید طلای Marathon ندارند.
