بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در آستانه انتخابات این کشور گفت دولت در حال بررسی استفاده از فناوری بلاک‌چین و رمزارزها برای کاهش فشار ناشی از تحریم‌های مالی احتمالی است؛ اظهارنظری که با واکنش منفی رقبای سیاسی، بانک مرکزی اسرائیل و برخی کارشناسان روبه‌رو شد.
پیشنهاد نتانیاهو چه بود؟
نتانیاهو روز جمعه در گفت‌وگو با شبکه اقتصادی «کانال ۱۰» اسرائیل گفت بلاک‌چین می‌تواند جایگزینی برای تحریم‌ها باشد. او همچنین از بررسی استفاده از رمزارزها برای دور زدن محدودیت‌های احتمالی بانکی خبر داد و این فناوری را «ابزاری راهبردی در سطح ملی» توصیف کرد.
بلاک‌چین، زیرساختی دیجیتال برای ثبت و انتقال داده یا دارایی بدون اتکا به یک دفترکل متمرکز است. رمزارزها نیز دارایی‌های دیجیتالی هستند که معمولاً روی چنین شبکه‌هایی جابه‌جا می‌شوند. اظهارات نخست‌وزیر اسرائیل نشان می‌دهد موضوع بلاک‌چین از یک بحث مرتبط با سرمایه‌گذاری و صنعت فناوری، به بخشی از گفت‌وگوی سیاسی درباره تاب‌آوری اقتصادی و سیاست خارجی این کشور تبدیل شده است.
طبق گزارش کوین‌تلگراف، این اظهارنظر در روزهای منتهی به انتخابات ۲۷ اکتبر مطرح شد و خیلی سریع به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز رقابت انتخاباتی تبدیل شد. پلتفرم رسانه‌ای کریپتوجانگل، که خود را بزرگ‌ترین رسانه رمزارزی اسرائیل معرفی می‌کند، این موضع را نشانه تغییر احتمالی رویکرد دولت به صنعت دارایی‌های دیجیتال دانست؛ تغییری از نگاه صرفاً سرمایه‌گذاری به استفاده از این فناوری در چارچوب دفاع اقتصادی.
زمینه تحریم‌ها و واکنش‌های سیاسی
دوازده کشور غربی تحریم‌هایی علیه کالاهای مرتبط با شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری اعلام کرده‌اند. این اقدامات در واکنش به حملات شهرک‌نشینان یهودی علیه فلسطینی‌ها و افزایش ساخت‌وساز شهرک‌ها با تأیید دولت راست‌گرای نتانیاهو انجام شده است.
اقتصاددانان و فعالان این صنعت ماه گذشته به روزنامه تایمز آو اسرائیل گفته بودند که دامنه چنین تحریم‌هایی ممکن است در آینده به داخل اسرائیل نیز گسترش پیدا کند. نتانیاهو با اشاره به همین احتمال، بلاک‌چین و رمزارزها را راهی برای کاهش فشار بر اقتصاد و مقابله با محدودیت‌های بانکی احتمالی مطرح کرد.
با این حال، برخی رقبای انتخاباتی او بلافاصله با این ایده مخالفت کردند. گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشر، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «چشم‌انداز بیبی‌کوین تهدیدی برای امنیت ملی است.» «بیبی» لقب رایج نتانیاهو است و این عبارت، استفاده سیاسی از یک نام فرضی برای رمزارز مرتبط با نخست‌وزیر را تداعی می‌کند.
بانک اسرائیل نیز در بیانیه‌ای با پیشنهاد نتانیاهو مخالفت کرد و گفت رمزارزها نمی‌توانند مسیری برای دور زدن تحریم‌ها باشند. این موضع اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا بانک مرکزی مسئولیت ثبات پولی و بخش مهمی از چارچوب مالی رسمی کشور را بر عهده دارد.
چرا منتقدان می‌گویند رمزارز جایگزین نظام مالی نیست؟
واکنش‌های انتقادی فقط به سیاستمداران محدود نماند. در تجمع ضد دولتی شامگاه شنبه در تل‌آویو، برخی شرکت‌کنندگان ایده استفاده از رمزارز برای عبور از تحریم‌ها را نشانه‌ای نگران‌کننده دانستند. همچنین برخی منتقدان رسانه‌ای درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی چنین رویکردی هشدار دادند.
ناداو ایال، ستون‌نویس یدیعوت آحرونوت، نوشت که ارزهای دیجیتال می‌توانند ارزش را خارج از برخی کانال‌های سنتی بانکی منتقل کنند، اما جایگزین یک نظام مالی ملی نیستند. به گفته او، رمزارزها خطوط اعتباری برای بانک‌ها ایجاد نمی‌کنند، بازارهای سرمایه بین‌المللی را جایگزین نمی‌کنند و شرکت‌های خارجی را که از انجام معامله با اسرائیل منع شده‌اند، به نقض تحریم‌ها ترغیب نخواهند کرد.
بن ساموچا، بنیان‌گذار کریپتوجانگل، نیز به کوین‌تلگراف گفت راهکارهای مبتنی بر رمزارز و بلاک‌چین ابزار مناسبی برای دور زدن تحریم‌ها نیستند. او با اشاره به اقدامات خزانه‌داری آمریکا علیه ایران گفت بررسی‌های بلاک‌چینی می‌تواند به ردیابی منابع غیرقانونی، مسدود کردن مسیر تبدیل رمزارز به پول رسمی و حتی توقیف دارایی‌ها کمک کند. ساموچا نتیجه گرفت که اقتصاد اسرائیل برای عبور از تحریم‌ها از مسیر رمزارز آماده نیست.
این اختلاف دیدگاه، به یک محدودیت اساسی فناوری اشاره دارد: عمومی و قابل ردیابی بودن بسیاری از شبکه‌های بلاک‌چینی می‌تواند شناسایی جریان‌های مالی را آسان‌تر کند. در مقابل، استفاده از خدمات مالی عادی به دسترسی به بانک‌ها، اعتبار، بازار سرمایه و همکاری شرکت‌های بین‌المللی نیاز دارد؛ حوزه‌هایی که صرف انتقال دیجیتال دارایی نمی‌تواند به‌تنهایی جایگزین آن‌ها شود.
تصویر بازار رمزارز؛ داده‌های مانیار
بر اساس داده‌های بازار مانیار در ساعت ۲۲:۳۹ روز ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت سولانا با نماد SOL برابر با ۱۰۱٫۵۹۷۸۸۵۶۷۰۹ دلار بود؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۰٫۰۳ درصد افزایش و در هفت روز ۱٫۵۲ درصد کاهش داشت.
در ساعت ۲۲:۳۸، هر واحد سِلستیا با نماد TIA با قیمت ۰٫۵۳۲۱۵۷۶۰۲۹ دلار معامله می‌شد؛ تغییر ۲۴ساعته آن صفر درصد و بازده هفت‌روزه‌اش منفی ۱۱٫۸۵ درصد بود. قیمت Comedian با نماد BAN نیز ۰٫۰۵۷۵۱۶۹۴۸۵ دلار ثبت شد؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۴٫۴۴ درصد افت و در هفت روز ۷٫۲۳ درصد رشد داشت.
همچنین قیمت CROSS با نماد ONE در همان زمان ۰٫۱۰۱۹۹۱۳۴۹۷ دلار بود. این دارایی در ۲۴ ساعت ۰٫۴۴ درصد کاهش و در هفت روز ۱٫۷۴ درصد افزایش نشان داد. این ارقام، تصویر لحظه‌ای بازار در زمان اعلام‌شده را نشان می‌دهند و مستقیماً بیانگر اثر اظهارات نتانیاهو بر قیمت این دارایی‌ها نیستند.
