OpenAI اعلام کرده است مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت راهی برای رد «فرضیه زمان نمایی» یا ETH پیدا کرده‌اند؛ مفهومی در علوم رایانه که نباید آن را با رمزارز اتریوم، با نماد ETH، اشتباه گرفت. انتشار این خبر با واکنش طنزآمیز کاربران کریپتو در شبکه اجتماعی X همراه شد، اما موضوع اصلی به مرزهای حل مسائل محاسباتی مربوط است، نه قیمت یا شبکه اتریوم.
ETH در علوم رایانه چیست؟
فرضیه زمان نمایی در سال ۱۹۹۹ از سوی راسل ایمپاگلیاتزو، راماموهان پاتوری و فرانسیس زین مطرح شد. این فرضیه می‌گوید یک مسئله کلاسیک منطقی به نام 3-SAT را نمی‌توان بسیار سریع‌تر از روشی حل کرد که همه ترکیب‌های ممکن را بررسی می‌کند. در 3-SAT، هدف پیدا کردن مقادیر درست یا غلط برای متغیرهاست؛ به‌گونه‌ای که مجموعه‌ای از قواعد، هرکدام با سه گزینه، هم‌زمان برقرار باشند.
اهمیت این فرضیه فقط به همین معمای منطقی محدود نیست. به گزارش Decrypt، صدها مقاله علمی از ETH استفاده کرده‌اند تا نشان دهند برخی مسائل در نظریه گراف، زیست‌شناسی محاسباتی، پایگاه‌های داده و هندسه احتمالا راه‌حل‌های سریع ندارند. به زبان ساده، ETH مانند نقشه‌ای برای محدوده کارهایی است که رایانه‌ها احتمالا نمی‌توانند آن‌ها را در زمان کوتاه انجام دهند.
OpenAI اکنون می‌گوید مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت الگوریتمی قطعی پیدا کرده‌اند که می‌تواند همه جواب‌های درست 3-SAT را در «زمان زیرنمایی» بشمارد؛ یعنی سرعت رشد زمان محاسبه از هر تابع نمایی برحسب تعداد متغیرها آهسته‌تر است. الگوریتم قطعی به روشی گفته می‌شود که به انتخاب‌های تصادفی متکی نیست. از آنجا که شمردن تعداد جواب‌ها از تشخیص وجود دست‌کم یک جواب دشوارتر است، حل مسئله دشوارتر، مسئله ساده‌تر را نیز پوشش می‌دهد.
ادعای OpenAI و بررسی مستقل
مقاله OpenAI در ۱۷ اکتبر منتشر و در ۲۵ اکتبر بازبینی شده است. این شرکت می‌گوید مدل هوش مصنوعی‌اش در ۱۶ اکتبر به ایده رد فرضیه رسید و برهان در ۱۷ اکتبر با Lean صورت‌بندی شد. Lean نرم‌افزاری است که گام‌های منطقی یک برهان را به‌صورت مکانیکی بررسی می‌کند. مقاله و کدهای مرتبط در گیت‌هاب قرار گرفته‌اند؛ همان مسیری که OpenAI برای انتشار ۷۲۲ دست‌نوشته ریاضی خود در اوایل همین ماه به کار برده بود، هرچند تنها ۱۶۲ مورد از آن‌ها نتیجه اصلیِ بررسی‌شده توسط رایانه داشتند.
ایمپاگلیاتزو و پاتوری، همراه با رایان ویلیامز از مؤسسه فناوری ماساچوست، بررسی مستقل این ادعا را هدایت می‌کنند. با این حال، آن‌ها در نامه‌ای علنی تأکید کرده‌اند که مشارکتشان به معنای تأیید نتیجه نیست. از نظر آن‌ها، ادعایی با چنین اهمیتی باید با دقت و به‌طور مستقل بررسی شود تا پژوهشگران دیگر بتوانند آن را بازسازی، نقد و توسعه دهند.
OpenAI گفته است شرکت‌کنندگان در این بررسی قرارداد محرمانگی امضا نکرده‌اند و بدون دستمزد کار می‌کنند. این شرکت همچنین متعهد شده همه داده‌های خام را منتشر کند و هزینه برگزاری کنفرانسی درباره این نتیجه را بپردازد. OpenAI پیش‌تر نیز ۵ میلیون دلار به بنیاد سیمونز اختصاص داده بود تا از کارگاه‌ها، کنفرانس‌ها و برنامه‌های ویژه برای بررسی و توسعه نتایج تولیدشده با هوش مصنوعی پشتیبانی شود.
این نتیجه چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟
حتی اگر ادعای مطرح‌شده پس از بررسی‌ها معتبر شناخته شود، به معنای حل عملی مجموعه بزرگی از مسائل رایانه‌ای نیست. خود OpenAI نوشته است تبدیل چنین پیشرفت نظری به بهبودهای کاربردی، به پژوهش بیشتری نیاز دارد. همچنین این مقاله نمی‌گوید همه مسائل NP را می‌توان در زمان زیرنمایی حل کرد.
در نظریه پیچیدگی، P به مسائلی گفته می‌شود که رایانه می‌تواند آن‌ها را به‌طور کارآمد حل کند و NP شامل مسائلی است که بررسی درستی یک راه‌حل پیشنهادی برای آن‌ها کارآمد است. پرسش مشهور P در برابر NP می‌پرسد آیا هر مسئله‌ای که جوابش سریع قابل بررسی است، سریع هم قابل حل خواهد بود یا نه. طبق توضیح منبع، این پرسش همچنان باز است.
Anthropic نیز یک روز بعد، مقاله‌ای با عنوان «الگوریتمی با زمان ۲ به توان o(n) برای 3-SAT» منتشر کرد که به مدل پژوهشی داخلی Claude نسبت داده شده است. مخزن این پروژه می‌گوید الگوریتم را Claude کشف کرده، اما نتیجه صرفا مجانبی است و چیزی درباره حل عملی فرمول‌ها نشان نمی‌دهد. ترنس تائو، ریاضی‌دان، پیش‌تر هشدار داده بود که حتی شایعه کار روی یک مسئله می‌تواند موجی از تلاش‌های هوش مصنوعی را برای حل آن ایجاد کند؛ پیش از آنکه پروژه پژوهشی اصلی فرصت کامل شدن پیدا کند.
تصویر بازار اتریوم
ابهام میان دو کاربرد ETH در فضای عمومی، واکنش‌هایی مانند شوخی درباره «سلاخی اتریوم» یا سکوت ویتالیک بوترین را در شبکه اجتماعی X به دنبال داشت. اما داده‌های بازار Moneyiar در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۲۲:۳۹ به وقت +۰۳:۳۰ نشان می‌دهد قیمت اتریوم ۲٬۳۴۲٫۰۵۷۰۰۱۷۳۰۵ دلار بوده است؛ این رمزارز در ۲۴ ساعت ۰٫۰۲ درصد افزایش و در هفت روز ۱٫۷۷ درصد کاهش داشته است.
در همین داده‌ها، قیمت Ethena با نماد ENA برابر با ۰٫۲۰۹۲۷۸۲۸۶۷ دلار ثبت شده و تغییرات آن در بازه‌های ۲۴ ساعته و هفت‌روزه به‌ترتیب ۸٫۱۹ و ۱۲٫۳۵ درصد بوده است. همچنین قیمت Polygon با نماد POL برابر با ۰٫۰۸۹۸۰۸۲۱۸۶ دلار بوده؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۰٫۳۹ درصد رشد و در هفت روز ۰٫۷۴ درصد افت کرده است. این ارقام صرفا تصویر بازار در زمان ذکرشده را نشان می‌دهند و ارتباطی با فرضیه علوم رایانه‌ای ETH ندارند.
