بیت‌کوین پس از حمله‌ای که به گفته شرکت‌های تحلیل بلاک‌چین حدود ۶.۴ میلیارد دلار دارایی از بایننس خارج کرد، افت کرد؛ اما ریزش آن در مقایسه با واکنش بازار به حادثه مشابه در سال ۲۰۱۸ محدودتر بود. قیمت بیت‌کوین روز جمعه تا حدود ۷۶٬۴۰۰ دلار پایین آمد؛ یعنی نزدیک به ۶ درصد کمتر از سطح پس از تصمیم چهارشنبه فدرال رزرو. طبق گزارش Decrypt، این حمله بزرگ‌ترین هک ثبت‌شده در بازار رمزارزهاست و ارزش دارایی‌های سرقت‌شده بیش از چهار برابر رکورد قبلی، یعنی هک ۱.۵ میلیارد دلاری بای‌بیت در فوریه ۲۰۲۵، برآورد شده است.
مقایسه واکنش بازار در سال ۲۰۱۸ و امروز
در حادثه مارس ۲۰۱۸، مهاجمان با فیشینگ و سرقت اطلاعات به حساب‌های بایننس دسترسی پیدا کردند، کلیدهای API ساختند و از آن‌ها برای اثرگذاری بر معاملات رمزارز کمترشناخته‌شده ویاکوین استفاده کردند. کلید API نوعی اعتبار دسترسی است که به ربات‌های معاملاتی اجازه می‌دهد از طرف کاربر در حساب او فعالیت کند. در همان ماجرا، ۳۱ حسابی که از قبل ویاکوین سپرده‌گذاری کرده بودند، فروشنده شدند.
بیت‌کوین در آن زمان ظرف چند دقیقه از ۱۰٬۷۴۰ دلار به ۹٬۶۹۰ دلار رسید؛ افتی نزدیک به ۱۱ درصد. قیمت تا ۵ آوریل به حدود ۶٬۶۰۰ دلار هم کاهش یافت، هرچند بازار پیش از آن نیز در روند نزولی قرار داشت و پس از ثبت رکورد نزدیک به ۲۰ هزار دلار در دسامبر ۲۰۱۷، وارد بازار خرسی شده بود. بایننس درباره حمله سال ۲۰۱۸ اعلام کرده بود که هیچ پولی به سرقت نرفته است.
این بار، با وجود تأیید حمله از سوی بایننس و برآورد Chainalysis و TRM Labs از سرقت حدود ۶.۴ میلیارد دلار، بیت‌کوین نزدیک به ۴ درصد در یک روز پایین آمد و سپس نسبتاً باثبات ماند. هم‌زمان بیش از ۱.۳ میلیارد دلار موقعیت اهرمی لیکوئید شد؛ یعنی معاملاتی که با پول قرض‌گرفته‌شده انجام شده بودند و صرافی‌ها پس از حرکت قیمت برخلاف جهت معامله، آن‌ها را به‌طور خودکار بستند.
یکی از تفاوت‌های اساسی، اندازه بازار است. ارزش کل بازار رمزارزها در مارس ۲۰۱۸ کمی بیشتر از ۴۰۰ میلیارد دلار بود، در حالی که این رقم اکنون حدود ۲.۶ تریلیون دلار برآورد می‌شود. بازار بزرگ‌تر و نقدشونده‌تر می‌تواند اثر یک شوک منفرد را در میان دارایی‌ها و سرمایه‌گذاران بیشتری پخش کند؛ با این حال، داده‌های ارائه‌شده درباره علت دقیق رفتار هر سرمایه‌گذار نیست.
نقش ETFهای بیت‌کوین و سرمایه‌گذاران بزرگ
در سال‌های اخیر، ETFهای نقدی بیت‌کوین در آمریکا مسیر تازه‌ای برای ورود سرمایه به این دارایی ایجاد کرده‌اند. این صندوق‌ها به افراد اجازه می‌دهند از طریق حساب معمول کارگزاری، در معرض قیمت بیت‌کوین قرار بگیرند؛ بدون آن‌که خودشان سکه‌ها را در بایننس نگهداری کنند. صندوق‌هایی مانند iShares Bitcoin Trust متعلق به بلک‌راک اکنون در مجموع حدود ۱.۳ میلیون بیت‌کوین، معادل تقریباً ۶ درصد عرضه، در اختیار دارند.
بر اساس داده‌های Farside Investors، صندوق بلک‌راک فقط در روز چهارشنبه ۱۳۶ میلیون دلار ورود سرمایه ثبت کرد. همچنین در گزارش به خرید بیت‌کوین از سوی صندوق‌های ثروت ملی مانند مبادله و شورای سرمایه‌گذاری ابوظبی اشاره شده است. این منابع سرمایه، برخلاف معامله‌گران کوتاه‌مدت، لزوماً به‌سادگی دارایی خود را در واکنش به هر خبر منفی نمی‌فروشند و بخشی از سرمایه آن‌ها ممکن است برای دوره‌های طولانی‌تری باقی بماند.
حمله در ساعت ۴:۰۵ عصر به وقت شرق آمریکا در روز پنج‌شنبه آغاز شد؛ یعنی پس از بسته‌شدن بازارهای آمریکا. بنابراین رقم اولیه ورود ۱۷ میلیون دلاری به ETFها در روز پنج‌شنبه پیش از حمله ثبت شده بود. آمار جریان سرمایه در روز جمعه نخستین تصویر واقعی‌تر از رفتار دارندگان این صندوق‌ها پس از هک خواهد بود.
وضعیت سرقت، پوشش زیان و احساسات بازار
مهاجم همچنان بیش از ۴۲۰ هزار اتر و ۱۸٬۲۷۰ بیت‌کوین در اختیار دارد که ارزش آن‌ها حدود ۲.۴ میلیارد دلار اعلام شده است. این برآورد، سایر توکن‌ها را در نظر نمی‌گیرد و با احتساب آن‌ها، ارزش دارایی‌های مرتبط با مهاجم از ۳ میلیارد دلار بیشتر می‌شود. این دارایی‌ها در قالب بیت‌کوین و اتر، برخلاف برخی توکن‌ها، به‌طور مستقیم از سوی ناشران استیبل‌کوین قابل مسدودکردن نیستند.
Chainalysis و TRM Labs این حمله را به گروه کره شمالی مرتبط با هک بای‌بیت نسبت داده‌اند. این گروه پس از سرقت بای‌بیت، حدود ۸۴ درصد اتریوم سرقت‌شده را از طریق Thorchain، شبکه‌ای برای مبادله میان زنجیره‌های مختلف، به بیت‌کوین تبدیل کرده بود.
بایننس گفته است بیش از ۶.۳۴ میلیارد دلار از منابع شرکت را برای جبران همه زیان‌ها کنار گذاشته و در حال خرید توکن‌های مفقودشده از بازار آزاد و معاملات خارج از صرافی است. حدود ۳ میلیارد دلار از دارایی‌ها نیز منجمد شده، واریزها عادی اعلام شده و بایننس گفته برداشت‌ها طبق برنامه طی ۴۵ ساعت از سر گرفته می‌شوند.
پیش از هک نیز حال‌وهوای بازار ضعیف بود. شاخص ترس و طمع CoinMarketCap از ۴۳ به ۳۶ رسید و از محدوده خنثی به محدوده ترس وارد شد. بیت‌کوین همچنان حدود ۳۸ درصد پایین‌تر از رکورد ۱۲۶٬۰۸۰ دلاری خود قرار دارد. در حادثه سال ۲۰۱۸، همین شاخص روی ۱۲ و در محدوده ترس شدید بود؛ بنابراین آن زمان بازار از قبل در وضعیت هراس بیشتری قرار داشت.
تصویر فعلی بازار بر اساس داده‌های Moneyiar
داده‌های بازار Moneyiar در اول نوامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد بیت‌کوین ساعت ۱۲:۴۴ به وقت ایران با قیمت ۷۷٬۷۹۳.۰۷ دلار معامله می‌شد؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۰.۴ درصد افزایش، اما در هفت روز ۳.۱۳ درصد کاهش داشت. بایننس‌کوین نیز ساعت ۱۲:۴۳ با قیمت ۷۱۱.۵۱ دلار، رشد روزانه ۰.۸۸ درصد و افت هفتگی ۳.۷۳ درصد ثبت کرد.
در همین زمان، نیر پروتکل با قیمت ۴.۳۷ دلار در ۲۴ ساعت ۱.۲۴ درصد و در هفت روز ۱.۷۷ درصد کاهش داشت. قیمت Billions Network نیز در داده ثبت‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ۰.۰۱۴ دلار بود؛ این توکن در ۲۴ ساعت ۰.۵۹ درصد افت و در هفت روز ۱۰.۰۴ درصد رشد داشت.
مجموع داده‌ها نشان می‌دهد واکنش بیت‌کوین به این هک، با وجود ابعاد بی‌سابقه سرقت، شبیه سقوط سریع سال ۲۰۱۸ نبوده است. اندازه بزرگ‌تر بازار، حضور ETFهای نقدی، نقدشوندگی بیشتر و تفاوت شرایط روانی بازار از عواملی هستند که در گزارش به‌عنوان توضیح این تفاوت مطرح شده‌اند؛ با این حال، آمار جریان سرمایه ETFها پس از حادثه برای ارزیابی دقیق‌تر رفتار سرمایه‌گذاران اهمیت خواهد داشت.
