شبکه لایتنینگ بیت‌کوین بار دیگر در مرکز بحث درباره کاربردپذیری و پذیرش عمومی این رمزارز قرار گرفته است. پل ساتزُر، توسعه‌دهنده بیت‌کوین، می‌گوید جامعه بیت‌کوین درباره کیفیت واقعی تجربه کاربری این شبکه با خود صادق نیست. در مقابل، فعالان زیرساخت پرداخت معتقدند بخش بزرگی از انتقادها به مشکلات سال‌های گذشته مربوط می‌شود و ابزارهای جدید، استفاده از لایتنینگ را ساده‌تر کرده‌اند.
ساتزُر در مطلبی که ۴ اکتبر در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، مدعی شد بیشتر از ۸۰ درصد پرداخت‌های لایتنینگ از طریق خدمات امانی انجام می‌شود؛ یعنی کاربر به‌جای مدیریت مستقیم کیف پول و کانال‌های پرداخت، دارایی خود را به یک ارائه‌دهنده خدمات می‌سپارد. او تبلیغ چنین مدلی را به کارزار فریب تشبیه کرد و برای توضیح شدت انتقاد خود به پرونده ترانوس، شرکت آزمایش خون الیزابت هولمز، ارجاع داد. ساتزُر به درخواست‌های مجله برای اظهارنظر پاسخ نداد.
با این حال، سهم دقیق پرداخت‌های امانی از داده‌های عمومی شبکه قابل تعیین نیست، زیرا پرداخت‌های لایتنینگ به‌صورت خصوصی انجام می‌شوند. همین محدودیت باعث شده ادعای سهم بالای پرداخت‌های امانی، چه در تأیید و چه در رد آن، قابل اثبات قطعی نباشد.
چرا استفاده از لایتنینگ برای برخی دشوار است؟
لایتنینگ به‌عنوان یک راهکار لایه دوم بیت‌کوین طراحی شده است. هدف آن این است که پرداخت‌ها سریع‌تر و ارزان‌تر انجام شوند، بدون آن‌که تک‌تک تراکنش‌ها مستقیماً روی بلاک‌چین بیت‌کوین ثبت شوند. این شبکه از کانال‌های پرداخت و مسیریابی تراکنش‌ها میان گره‌های مختلف استفاده می‌کند.
همین سازوکار می‌تواند برای کاربر یا کسب‌وکار اصطکاک ایجاد کند. برای موفق شدن یک پرداخت، نقدینگی باید در مسیر مناسب و در زمان مناسب وجود داشته باشد. پرداخت‌های بزرگ‌تر که از چند گره عبور می‌کنند، ممکن است با شکست مواجه شوند. راه‌اندازی گره، مدیریت کانال‌ها و تأمین نقدینگی نیز برای کاربری که فقط می‌خواهد هزینه خرید خود را بپردازد، فرایندی فنی به نظر می‌رسد.
الکس بوس‌ورث، مدیر نقدینگی لایتنینگ، نیز گفته است که این شبکه، با وجود حفظ حریم خصوصی و پرداخت همتابه‌همتا، در مقایسه با پرداخت بدون تماس بسیار کند است. این مسئله در شرایطی اهمیت دارد که مشتریان در سیستم‌های پرداخت سنتی می‌توانند با نزدیک کردن کارت یا یک کلیک، خرید را کامل کنند.
استفاده از خدمات امانی بخشی از این پیچیدگی را از دوش کاربر برمی‌دارد و به همین دلیل برای بسیاری ساده‌تر است؛ اما در این مدل، کاربر برای نگهداری یا پردازش پرداخت به یک واسطه اعتماد می‌کند.
آمار موفقیت بالا، اما نه لزوماً تجربه عمومی
جسی شرِیدر، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت زیرساخت لایتنینگ آمباس، می‌گوید الزامات نقدینگی در ابتدا دشوار به نظر می‌رسند، اما با ابزارهای فعلی یا خدمات خودکارسازی می‌توان آن‌ها را حل کرد. به گفته او، در پرداخت‌های روزمره حدود ۱۰۰ دلار، بیشتر کاربران در شبکه اصلی می‌توانند به قابلیت اطمینان ۹۹ درصدی برسند. شبیه‌سازی‌های آمباس نرخ موفقیت ۹۹.۶۶ درصدی را برای چنین پرداخت‌هایی نشان می‌دهد.
این رقم، هرچند امیدوارکننده است، اندازه‌گیری تأییدشده و سراسری از تجربه همه کاربران نیست. نتیجه واقعی می‌تواند به کیف پول، مسیر پرداخت، میزان نقدینگی و شرایط هر تراکنش وابسته باشد.
در یک گفت‌وگوی ردیت در آوریل ۲۰۲۶ نیز کاربری گفته بود از پیشرفت فنی لایتنینگ شگفت‌زده شده، اما هنوز درباره کاربرد آن برای هزینه‌های روزانه تردید دارد. از نگاه او، بیشتر فروشگاه‌ها و جایگاه‌های سوخت همچنان از پایانه‌های ویزا یا مسترکارت استفاده می‌کنند و پرداخت بدون تماس به استاندارد رایج تبدیل شده است؛ بنابراین پیشرفت فنی شبکه به‌تنهایی به معنای استفاده گسترده در محل خرید نیست.
توسعه‌دهندگان چه تغییری ایجاد کرده‌اند؟
دنی استگ، مدیر بازاریابی شرکت زیرساخت پرداخت بیت‌کوینی بریز، معتقد است انتقاد از تجربه کاربری لایتنینگ در سال ۲۰۲۶ تا حد زیادی به گذشته مربوط می‌شود. او می‌گوید در سال‌های قبل، کاربران و توسعه‌دهندگان برای دریافت پرداخت مجبور بودند مفاهیمی مانند کانال‌ها و نقدینگی ورودی را درک کنند، اما زیرساخت‌های جدید بسیاری از این جزئیات را پنهان کرده‌اند.
به گفته استگ، تجربه استفاده از خدمات غیرامانی اکنون می‌تواند با خدمات امانی قابل مقایسه باشد. کاربران لازم نیست خودشان کانال مدیریت کنند یا گره اجرا کنند؛ کیف پول‌ها و برنامه‌ها می‌توانند بخش بزرگی از این کار را در پشت صحنه به کمک توسعه‌دهندگان و ارائه‌دهندگان خدمات انجام دهند.
روی شفیلد، مدیرعامل بریز، همچنین گفته است ابزارهای کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی ساخت برنامه‌های سازگار با بیت‌کوین را آسان‌تر کرده‌اند و شمار درخواست‌های همکاری افزایش یافته است. با این حال، افزایش علاقه توسعه‌دهندگان الزاماً ثابت نمی‌کند که افراد بیشتری از لایتنینگ برای پرداخت‌های روزانه استفاده می‌کنند.
اعداد چه چیزی را نشان می‌دهند؟
شرکت خدمات مالی ریور در گزارش پذیرش بیت‌کوین در سال ۲۰۲۶ برآورد کرد که لایتنینگ در نوامبر ۲۰۲۵، ۱.۱۷ میلیارد دلار حجم تراکنش را در ۵.۲۲ میلیون تراکنش پردازش کرده است. با وجود بزرگی این رقم، تعداد تراکنش‌ها از اوج ۶.۶ میلیون تراکنش در اوت ۲۰۲۳ پایین‌تر بوده است. این موضوع نشان می‌دهد رشد ارزش جابه‌جا‌شده الزاماً با رشد تعداد پرداخت‌ها هم‌سرعت نیست.
پردازشگر پرداخت رمزارزی کوین‌گیت نیز اعلام کرده است در نیمه نخست ۲۰۲۶، در مجموع ۷۸۲٬۴۰۳ سفارش پرداخت رمزارزی را در میان مشتریان خود پردازش کرده که ۲۱.۴ درصد بیشتر از سال قبل بوده است. لایتنینگ ۹.۶ درصد از پرداخت‌های بیت‌کوینی پردازش‌شده در این مجموعه را تشکیل داده است.
تصویر فعلی بازار از داده‌های مانیار
بر اساس داده‌های بازار مانیار در ساعت ۲۰:۳۴ روز ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت بیت‌کوین ۸۳٬۱۰۵.۹۹ دلار بود و این رمزارز در ۲۴ ساعت ۰.۱۹ درصد افزایش، اما در هفت روز ۲.۹۴ درصد کاهش داشت. لایتر با نماد LIT در ۳.۳۶ دلار معامله شد؛ تغییرات آن در بازه‌های ۲۴ ساعته و هفت‌روزه به‌ترتیب منفی ۸.۰۴ و منفی ۱۲.۶۹ درصد بود. لایت با نماد LIGHT، طبق داده مانیار در ساعت ۰۲:۵۳ روز ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ۰.۱۶۷ دلار قیمت داشت و در ۲۴ ساعت ۱.۷۳ درصد رشد، اما در هفت روز ۹.۴ درصد افت کرده بود. قیمت ولو نیز ۰.۰۰۴۶ دلار ثبت شد و تغییرات ۲۴ ساعته و هفت‌روزه آن به‌ترتیب منفی ۶.۱۵ و منفی ۱۵.۰۹ درصد بود.
مسئله اصلی در این بحث، انتخاب میان یک عدد خاص نیست؛ بلکه تفاوت میان ظرفیت فنی شبکه و استفاده واقعی مردم است. آمار حجم، تعداد تراکنش، ظرفیت شبکه یا افزایش همکاری توسعه‌دهندگان، هرکدام بخشی از تصویر را نشان می‌دهند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند پرداخت لایتنینگ برای عموم به‌اندازه پرداخت بدون تماس ساده و قابل اتکا شده است. به گزارش کوین‌تلگراف، اختلاف‌نظر فعلی بیشتر از آن‌که درباره شکست قطعی لایتنینگ باشد، درباره این است که آیا حامیان آن پیشرفت فنی را با پذیرش عمومی یکسان گرفته‌اند یا نه.
