رایانه‌های کوانتومی هنوز توانایی شکستن رمزنگاری بیت‌کوین را ندارند، اما پژوهشگران و شرکت‌های فعال در صنعت رمزارز آماده‌سازی برای چنین سناریویی را جدی‌تر دنبال می‌کنند. در این سناریوی فرضی که از آن با عنوان «روز کوانتومی» یا Q-Day یاد می‌شود، یک رایانه کوانتومی بسیار قدرتمند می‌تواند از روی کلید عمومیِ افشاشده، کلید خصوصی یک کیف پول را به دست آورد، امضای تراکنش را جعل کند و دارایی‌های آن را منتقل کند. طبق گزارش Decrypt، تحولات این هفته نشان می‌دهد تمرکز صنعت از بحث نظری به طراحی راهکارهای اجرایی و کاهش هزینه دفاع منتقل شده است.
تهدید Q-Day چیست؟
بیت‌کوین برای ایمن‌سازی کیف پول‌ها از رمزنگاری منحنی بیضوی استفاده می‌کند؛ روشی که میان کلید خصوصی و کلید عمومی ارتباط ریاضی برقرار می‌کند. کلید خصوصی برای امضای تراکنش به کار می‌رود و کلید عمومی امکان شناسایی و بررسی آن امضا را فراهم می‌کند. اگر روزی رایانه‌ای کوانتومی با توان کافی ساخته شود، الگوریتم شور می‌تواند از کلید عمومیِ در معرض دید، کلید خصوصی را استخراج کند.
نتیجه چنین رخدادی این خواهد بود که مهاجم بتواند امضای معتبر بسازد و بیت‌کوین‌های موجود در کیف پول را خارج کند. با این حال، چنین دستگاهی امروز وجود ندارد و برآوردها درباره زمان رسیدن به این قابلیت بسیار متفاوت است. نگرانی اصلی این است که فاصله زمانی احتمالی تا این تهدید در نگاه برخی پژوهشگران کوتاه‌تر شده و همین موضوع روند آماده‌سازی را سرعت داده است.
هیچ‌یک از اقداماتی که این هفته مطرح شد، به‌تنهایی بیت‌کوین را در برابر رایانه‌های کوانتومی ایمن نمی‌کند. این تلاش‌ها بیشتر برای سنجش هزینه، محدودیت‌ها و زمان لازم برای دفاع در برابر تهدیدی است که هنوز فرضی باقی مانده است.
راهکار نخست: تراکنش‌های مقاوم با قواعد فعلی
مسیر اول، استفاده از تراکنش‌هایی است که بدون تغییر فوری قواعد اصلی بیت‌کوین، در برابر حمله کوانتومی مقاوم‌تر باشند. شرکت StarkWare ماه گذشته نخستین تراکنش کوانتوم-ایمن بیت‌کوین را روی شبکه اصلی استخراج کرد. این شرکت اکنون اعلام کرده است که یک رقابت آزاد، در حالی که مدل‌های هوش مصنوعی در صدر رتبه‌بندی‌ها قرار داشتند، هزینه برآوردشده ساخت چنین تراکنشی را تنها در یک هفته از حدود ۳۲۰ دلار به نزدیک ۶۷ دلار کاهش داده است.
این روش، از نگاه خود StarkWare، راه‌حل موقت است نه پاسخ نهایی. تراکنش‌های مورد استفاده استاندارد نیستند و تنها از کوین‌هایی محافظت می‌کنند که کلید عمومی آن‌ها پیش‌تر افشا نشده باشد. بنابراین، کاهش هزینه ساخت تراکنش به معنای حل کامل مسئله امنیتی بیت‌کوین نیست. StarkWare همچنان معتقد است راهکار بلندمدت مناسب‌تر، اجرای یک سافت‌فورک در پروتکل بیت‌کوین است.
راهکار دوم: تغییر خود پروتکل بیت‌کوین
مسیر دوم، ارتقای پروتکل برای استفاده از امضاهای پساکوانتومی است؛ یعنی امضاهایی که برای مقابله با توان محاسباتی رایانه‌های کوانتومی طراحی شده‌اند. این گزینه می‌تواند راه‌حلی پایدارتر باشد، اما اجرای آن ساده یا سریع نیست.
بیت‌کوین ساختاری غیرمتمرکز دارد و تصمیم‌گیری درباره تغییرات مهم پروتکل به اجماع و بررسی گسترده جامعه توسعه‌دهندگان و کاربران نیازمند است. طراحی، آزمایش و استقرار چنین تغییری ممکن است سال‌ها زمان ببرد. بر اساس گزارش منبع، جامعه بیت‌کوین تنها اخیراً گفت‌وگو درباره این موضوع را با جدیت بیشتری آغاز کرده است. از این رو، حتی اگر مسیر فنی مشخص شود، تبدیل آن به تغییری عملی در شبکه نیازمند فرآیندی طولانی خواهد بود.
راهکار سوم: دفاع در لایه نگه‌داری دارایی
مسیر سوم به صرافی‌ها و متولیانی مربوط است که دارایی کاربران را نگه‌داری می‌کنند. رئیس رمزنگاری Coinbase این هفته توضیح داد که این صرافی در حال ساخت سازوکاری برای نگه‌داری پساکوانتومی است. Coinbase حدود ۲۵۰ میلیارد دلار دارایی را محافظت می‌کند و طراحی آن قرار است بتواند با هر طرح امضایی که در نهایت بیت‌کوین انتخاب کند، سازگار شود.
این برنامه همچنین یک گزینه سخت‌افزاری پشتیبان دارد؛ راهکاری که در صورت ناسازگار بودن استاندارد نهایی با روش‌های تقسیم کلید مورد استفاده متولیان، بتواند به‌عنوان جایگزین عمل کند. تقسیم کلید به‌طور کلی روشی برای توزیع اجزای دسترسی میان چند بخش است تا کنترل یک دارایی به یک نقطه منفرد وابسته نباشد. در اینجا، هدف اصلی آماده‌کردن زیرساخت نگه‌داری برای تغییرات احتمالی آینده در استاندارد امضاست.
پیوند تهدید کوانتومی و حریم خصوصی
بخش دیگری از پژوهش‌های اخیر به حریم خصوصی مربوط می‌شود. برخی از ابزارهای رمزنگاری که برای مقابله با تهدید کوانتومی بررسی می‌شوند، با تلاش‌ها برای خصوصی‌تر کردن تراکنش‌های بیت‌کوین هم‌پوشانی دارند. پژوهشگران این هفته همچنین طرحی جداگانه با ساختاری شبیه Zcash برای انتقال‌های محافظت‌شده بیت‌کوین منتشر کردند.
این طرح حریم خصوصی، همان ارتقای پروتکل یا راهکار نگه‌داری سازمانی نیست، اما نشان می‌دهد تحقیقات رمزنگاری در چند مسیر هم‌زمان پیش می‌رود. نقطه مشترک این مسیرها، آماده‌سازی برای محدودیت‌ها و تهدیدهایی است که ممکن است در آینده بر مدل فعلی شفافیت و امنیت تراکنش‌ها اثر بگذارند.
تصویر بازار طبق داده‌های Moneyiar
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ ساعت ۲۲:۰۴ به وقت +۰۳:۳۰، قیمت بیت‌کوین ۸۳٬۸۲۰٫۰۵ دلار بوده است؛ این رمزارز در ۲۴ ساعت ۰٫۶۱ درصد کاهش و در هفت روز ۳٫۲۰ درصد افزایش داشته است.
در همین زمان، قیمت Quant برابر با ۹۷٫۱۸۵ دلار ثبت شده که رشد ۸٫۵۶ درصدی روزانه و ۵۳٫۰۲ درصدی هفتگی را نشان می‌دهد. Akash Network با قیمت ۰٫۶۹۰۹ دلار، در ۲۴ ساعت ۰٫۲۹ درصد و در هفت روز ۲۵٫۰۹ درصد افزایش داشته است. قیمت AI Rig Complex نیز ۰٫۰۷۱۲۸ دلار بوده؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۲٫۵۵ درصد افت کرده، اما در بازه هفت‌روزه ۰٫۳۲ درصد رشد داشته است. این ارقام صرفاً تصویر بازار در زمان اعلام‌شده را نشان می‌دهند.
در مجموع، «روز کوانتومی» هنوز رخ نداده و زمان آن نامشخص است. آنچه تحولات این هفته نشان می‌دهد، تلاش صنعت برای تبدیل یک تهدید نظری به برنامه‌ای عملی است: کاهش هزینه راهکارهای موقت، بررسی تغییرات بنیادی در پروتکل و آماده‌سازی متولیان دارایی برای استانداردهای آینده.
