پس از هک بیت‌گت و جابه‌جایی صدها میلیون دلار از وجوه سرقت‌شده میان شبکه‌های مختلف، اختلافی جدی در صنعت رمزارز شکل گرفته است: آیا پروتکل‌های غیرمتمرکز و بدون نیاز به مجوز باید در برابر دارایی‌های مرتبط با حمله مداخله کنند یا بی‌طرف بمانند؟ بر اساس گزارش کوین‌تلگراف، پاسخ THORChain و NEAR Intents به این پرسش کاملاً متفاوت بوده است.
در ۲۴ سپتامبر، بیت‌گت هدف یک حمله قرار گرفت و حدود ۳۸۷.۵ میلیون دلار از وجوه سرقت‌شده به‌سرعت میان چند زنجیره جابه‌جا شد. بخشی از این دارایی‌ها به سمت THORChain، یک بستر مبادله غیرمتمرکز میان‌زنجیره‌ای، حرکت کرد. گریسی چن، مدیرعامل بیت‌گت، به‌صورت عمومی از THORChain خواست خدمات خود را به آدرس‌های مرتبط با مهاجمان متوقف کند؛ اما این پروتکل چنین اقدامی انجام نداد.
این تصمیم، بحثی قدیمی اما مهم را دوباره زنده کرد: آیا «بدون نیاز به مجوز بودن» صرفاً به معنای امکان استفاده آزادانه از پروتکل است، یا اینکه پروتکل در برابر جریان‌های مشکوک مسئولیت اخلاقی و عملی هم دارد؟
دو پاسخ متفاوت به یک حمله
بون ویلر، توسعه‌دهنده THORChain، می‌گوید پروتکلی که واقعاً بدون نیاز به مجوز طراحی شده باشد، نمی‌تواند هنگام برخورد با وجوه شناخته‌شده سرقت‌شده کاری انجام دهد؛ زیرا منشأ دارایی را بررسی نمی‌کند. از نگاه او، امکان مسدود کردن یک دارایی یا آدرس مشخص، با تعریف چنین پروتکلی سازگار نیست.
این موضع، با سابقه THORChain در ماجرای انتقال حدود ۱.۲ میلیارد دلار از وجوه مرتبط با هک بای‌بیت نیز هم‌راستا دانسته شده است. با این حال، منتقدان به رویدادی در ماه مه اشاره می‌کنند که در آن، پس از بهره‌برداری مهاجم از یک آسیب‌پذیری و برداشت بیش از ۱۰ میلیون دلار از یکی از خزانه‌ها، اعتبارسنج‌ها برای توقف زنجیره رأی دادند.
در سوی دیگر، NEAR Intents، رقیب میان‌زنجیره‌ای THORChain، رویکرد مداخله‌گرانه‌تری در پیش گرفت. لایه امنیتی خودکار این سامانه با نام SHIELD، بیش از ۵۰ میلیون دلار تلاش برای انتقال مرتبط با حادثه بیت‌گت را شناسایی کرد. در زمان اجرای تراکنش‌ها، ۵۰۳ هزار دلار متوقف شد و ۱۶۶ هزار دلار نیز از این سامانه عبور کرد. NEAR همچنین سهم خود از پاداش بازیابی وجوه بیت‌گت را دریافت نکرد.
الکس شفچنکو، مدیرعامل اجرایی NEAR، می‌گوید بدون نیاز به مجوز بودن NEAR به این معناست که هر فردی می‌تواند روی آن برنامه بسازد، تراکنش انجام دهد یا اعتبارسنج شود؛ اما این الزام وجود ندارد که هر برنامه‌ای روی این شبکه، هر درخواست و جریانی را پردازش کند.
آیا توقف اضطراری با مسدودسازی فرق دارد؟
منتقدان NEAR Intents معتقدند مداخله SHIELD نشان می‌دهد این سامانه کاملاً بدون نیاز به مجوز یا غیرمتمرکز نیست. در مقابل، یوری بریسوف، وکیل حوزه رمزارز، می‌گوید چون SHIELD یک سیستم خودکار است و تیمی انسانی به‌صورت دستی تراکنش‌ها را کنترل نمی‌کند، ممکن است همچنان در چارچوب حمایت‌های مرتبط با پروتکل‌های غیرمتمرکز قرار گیرد.
در مورد THORChain، تفاوت اصلی از نظر این پروتکل میان توقف کلی شبکه در شرایط اضطراری و غربالگری تک‌تک آدرس‌ها یا تراکنش‌هاست. گزارش پس از حادثه ماه مه نشان داده بود که وقتی بررسی‌های توان پرداخت، وقوع یک رویداد ناتوانی مالی را تشخیص دهند، فعالیت پروتکل می‌تواند به‌طور خودکار متوقف شود. اپراتورهای گره نیز ابزارهای اضطراری گسترده‌تری برای توقف معامله، امضای تراکنش و دیگر فعالیت‌های شبکه دارند.
ویلر می‌گوید میان گره‌های THORChain درباره حفظ ماهیت بدون نیاز به مجوز اجماع محکمی وجود دارد و توقف‌ها فقط برای زمانی در نظر گرفته شده‌اند که خود پروتکل با یک مشکل فعال روبه‌رو باشد. به گفته او، این سامانه عمداً قابلیتی برای بررسی آدرس‌ها یا تراکنش‌های منفرد ندارد.
هزینه و پیامدهای انتخاب هر مدل
بیت‌گت معتقد است میان زیرساخت بدون نیاز به مجوز و تسهیل جابه‌جایی دارایی‌هایی که سرقت‌شده بودنشان مشخص است، تفاوت وجود دارد. چن گفته است اگر بتوان وجوه سرقت‌شده را با اطمینان شناسایی کرد، فعالان اکوسیستم باید در چارچوب فنی و قانونی ممکن با یکدیگر همکاری کنند؛ از جمله با ردیابی و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات، نپذیرفتن تراکنش‌ها، مسدود کردن دارایی‌ها در صورت امکان و پشتیبانی از روندهای قانونی بازیابی.
شفچنکو نیز می‌گوید SHIELD با استفاده از داده‌های عمومی زنجیره‌ای، داده‌های یک پایگاه داخلی مقابله با پول‌شویی و اطلاعات ارائه‌دهندگان بیرونی، کنترل‌های هدفمند را به‌صورت خودکار روی جریان‌های پشتیبانی‌شده اعمال می‌کند. او هدف این سازوکار را حفاظت از NEAR Intents و اکوسیستم گسترده‌تر میان‌زنجیره‌ای می‌داند.
در نقطه مقابل، ژوئل والنسولا، مدیر توسعه و کسب‌وکار دش و از طرفداران دیدگاه سایفرپانکی، می‌گوید پروتکل بدون نیاز به مجوز نباید هنگام شناسایی وجوه سرقت‌شده هیچ مرزی تعیین کند؛ زیرا توانایی مداخله می‌تواند در آینده به سانسور کاربران بی‌گناه منجر شود. او مسئولیت اصلی تقویت امنیت را متوجه صرافی‌های متمرکز می‌داند.
مکس شنون، پژوهشگر ارشد بیت‌وایز اروپا، معتقد است امتناع از شست‌وشوی عواید هک موضعی قابل دفاع است و اختلاف رویکرد دو پروتکل می‌تواند جریان‌های پول‌شویی را از NEAR Intents به سمت THORChain سوق دهد. در نتیجه، مناقشه فقط درباره یک حمله نیست؛ بلکه به این پرسش مربوط می‌شود که صنعت رمزارز چگونه میان بی‌طرفی فنی، امنیت کاربران و مسئولیت در برابر دارایی‌های غیرقانونی تعادل برقرار می‌کند.
تصویر بازار؛ داده‌های مانیار
طبق داده‌های بازار مانیار در ساعت‌های اعلام‌شده، اتریوم با قیمت ۲۶۸۵.۷۸ دلار، در ۲۴ ساعت گذشته ۲.۳۷ درصد کاهش و در هفت روز گذشته ۰.۲۰ درصد افزایش داشته است. نیر پروتکل با قیمت ۴.۶۷ دلار، افت ۵ درصدی روزانه و کاهش ۴.۳۱ درصدی هفتگی را ثبت کرده است.
قیمت توکن RUNE متعلق به THORChain برابر با ۰.۷۴ دلار بوده و در ۲۴ ساعت ۶.۳۳ درصد پایین آمده، اما در بازه هفت‌روزه ۵.۳۶ درصد رشد کرده است. توکن BAT نیز با قیمت ۰.۱۰ دلار، ۲.۷۱ درصد در ۲۴ ساعت و ۲.۲۷ درصد در هفت روز افزایش داشته است. این ارقام، داده‌های مانیار در ۳ اکتبر ۲۰۲۶ هستند.
