ریزش ۲.۴ تریلیون دلاری سهام چین؛ سرمایه‌گذاران به سودآوری رونق هوش مصنوعی شک دارند

بازار سهام چین از ماه مه تاکنون حدود ۲.۴ تریلیون دلار از ارزش خود را از دست داده است؛ افتی که هم‌زمان با افزایش تردیدها درباره توانایی شرکت‌های هوش مصنوعی برای تبدیل سرمایه‌گذاری‌های سنگین به سود رخ داده است. طبق گزارش Decrypt، شاخص فناوری و تراشه STAR 50 نیز در کمتر از چهار ماه ۴۰ درصد سقوط کرده است.

وزن سنگین هوش مصنوعی در بازار چین

افت سهام شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی اهمیت زیادی برای کل بازار چین دارد. بر اساس داده‌های گلدمن ساکس، شرکت‌های هوش مصنوعی ۴۲ درصد از ارزش بازار سهام چین در سرزمین اصلی و هنگ‌کنگ را تشکیل می‌دهند و سهم آن‌ها از معاملات به ۵۷ درصد می‌رسد. به همین دلیل، کاهش ارزش این گروه به‌سرعت به شاخص‌های گسترده‌تر سرایت می‌کند.

شاخص CSI 300، که عملکرد ۳۰۰ شرکت بزرگ بورسی چین را دنبال می‌کند، در ۲۲ اکتبر وارد بازار خرسی شد؛ اصطلاحی که برای افت دست‌کم ۲۰ درصدی از اوج قبلی به کار می‌رود. در میان شاخص‌های اصلی، بیشترین آسیب به STAR 50 رسیده است. این شاخص متشکل از ۵۰ شرکت بزرگ فناوری و تراشه، حدود ۴۸۰ میلیارد دلار ارزش بازار را از دست داده و اکنون با نسبت قیمت به سود نزدیک به ۱۰۰ معامله می‌شود. این نسبت در اوج به نزدیک ۲۵۰ رسیده بود، در حالی که نسبت مشابه برای شاخص نزدک ۱۰۰ آمریکا حدود ۳۰ است.

از هیجان فناوری تا نگرانی درباره سود

موج فعلی خوش‌بینی به هوش مصنوعی چین پس از عرضه چت‌بات ارزان و قدرتمند شرکت DeepSeek در ژانویه ۲۰۲۵ شدت گرفت. انتشار این محصول در آن زمان به سقوط نزدیک به ۶۰۰ میلیارد دلاری ارزش بازار انویدیا، سازنده آمریکایی تراشه‌های مورد استفاده در بسیاری از سامانه‌های هوش مصنوعی، در یک روز منجر شد. در ژوئیه نیز معرفی مدل Kimi K3 از سوی آزمایشگاه چینی Moonshot AI بار دیگر سهام شرکت‌های تراشه را تحت فشار قرار داد.

پس از آن، پکن شرکت‌های فناوری خود را به سمت استفاده از تراشه‌های داخلی سوق داد. فایننشال‌تایمز گزارش داده بود که نهاد تنظیم‌گر اینترنت چین در سپتامبر ۲۰۲۵ به شرکت‌هایی از جمله بایت‌دنس و علی‌بابا گفته است خرید تراشه‌های انویدیا را متوقف کنند. آزمایشگاه Z.ai نیز اعلام کرده مدل GLM-5.2 خود را به‌طور کامل با تراشه‌های هواوی آموزش داده است.

با این حال، هزینه‌های ضعیف مصرف‌کنندگان چینی و تردید درباره بازگشت سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی، از دلایل نگرانی تحلیلگران عنوان شده است. شرکت ربات‌ساز Unitree در زمان عرضه اولیه خود در اوت با تقاضای خرده‌فروشی معادل ۸۰۰۰ برابر سهام عرضه‌شده روبه‌رو شد، اما قیمت سهم آن، حتی با وجود بهبود قابل توجه در این هفته، از زمان عرضه تقریبا نصف شده است. دونگ بائوژن، مدیر صندوق مستقر در پکن، این روند را ترکیدن حبابی دانسته که پس از شکل‌گیری یک بازار صعودی سفته‌بازانه رخ داده است.

فشارهای خارجی و تصویر بازارهای جهانی

فشار بر سهام فناوری چین تنها داخلی نیست. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا در ژوئیه واردات ربات‌های انسان‌نمای جدید ساخت شرکت‌های خارجی را به دلایل امنیت ملی ممنوع کرد. واشنگتن همچنین در حال حرکت به سمت ممنوعیت استفاده از قطعات اپتیکی ساخت چین در مراکز داده آمریکا است. سهام Zhongji Innolight و Eoptolink، دو شرکت فعال در این حوزه، حدود ۶۰ درصد از اوج خود پایین‌تر هستند.

در بازارهای جهانی نیز نفت برنت بالاتر از ۱۱۱ دلار و بازده اوراق خزانه‌داری ۱۰ساله آمریکا نزدیک ۵ درصد قرار دارد؛ عواملی که دارایی‌های پرریسک را تحت فشار گذاشته‌اند. بیت‌کوین نیز پیش از تصمیم فدرال‌رزرو در ۲۸ اکتبر، برای مدتی به زیر ۸۰ هزار دلار رفت.

بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در زمان‌های ثبت‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت کامپاند COMP برابر با ۲۱.۱۲۸۷۴۴۷۳۳۸ دلار بود که در ۲۴ ساعت ۱۰.۴۲ درصد کاهش و در هفت روز ۰.۳ درصد افزایش داشت. لودد لاینز LION با قیمت ۰.۰۰۱۱۸۱۷۷۰۳ دلار، ۲.۳۹ درصد در ۲۴ ساعت و ۳.۰۶ درصد در هفت روز افت کرد. پروپی PRO با قیمت ۰.۳۳۱۸۷۷۲۹۴۳ دلار در ۲۴ ساعت ۱.۷ درصد رشد، اما در هفت روز ۳.۹۵ درصد کاهش داشت. آرک ARK نیز با قیمت ۰.۱۷۵۷۳۷۸۹۹۹ دلار، در ۲۴ ساعت ۱.۷۷ درصد پایین آمد و در هفت روز ۳.۳۴ درصد رشد کرد.