بررسی تازه دانشگاه کرنل درباره استفاده از بیت‌کوین نشان می‌دهد این رمزارز در کشورهایی مانند السالوادور، ونزوئلا و نیجریه، برای بخشی از مردم بیش از آن‌که یک دارایی سفته‌بازانه باشد، راهی برای عبور از محدودیت‌های بانکی، تورم و بی‌ثباتی پول ملی است. این پژوهش با وجود تأکید بر کاربرد بیت‌کوین، نشان می‌دهد بسیاری از کاربران هنوز درک دقیقی از مبانی فنی آن ندارند.
ونزوئلا، السالوادور و نیجریه در صدر شاخص پذیرش
دانشگاه کرنل در گزارش تازه «شاخص پذیرش بیت‌کوین» با ۲۵ هزار و ۸۸۰ نفر در ۲۵ کشور گفت‌وگو کرده است. مصاحبه‌ها از ۱۶ دسامبر ۲۰۲۴ تا ۱۰ مارس ۲۰۲۵ انجام شد و پرسش‌نامه شامل ۱۲۵ سؤال بود. این پژوهش از سوی Morning Consult و با همکاری مؤسسه سیاست‌گذاری فناوری در مدرسه سیاست عمومی جی. ای. بروکس کرنل، باشگاه بیت‌کوین کرنل، بنیاد حقوق بشر و بنیاد رینولدز اجرا شد.
بر اساس این گزارش، السالوادور، ونزوئلا و نیجریه کشورهایی بودند که بیشترین سهم پاسخ‌دهندگان در آن‌ها اعلام کردند تاکنون بیت‌کوین داشته‌اند. پژوهشگران می‌گویند این کشورها برخلاف مراکز مالی ثروتمند، با مشکلاتی مانند بی‌ثباتی پول ملی، دسترسی دشوار به دلار و محدودیت در خدمات بانکی روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، بیت‌کوین برای بخشی از کاربران نه صرفاً یک انتخاب سرمایه‌گذاری، بلکه راهکاری عملی برای جابه‌جایی یا نگهداری ارزش تلقی می‌شود.
الا هاف، همکار مدافع بیت‌کوین در شرکت Strategy و پژوهشگر جوان مؤسسه سیاست‌گذاری فناوری کرنل، در توضیح نتایج گفت بیت‌کوین در همه‌جا یکسان عمل می‌کند، اما نیاز مردم به آن یکسان نیست. طبق یافته‌های این پژوهش، در کشورهایی که ارزش پول ملی ناپایدارتر، دسترسی به خدمات بانکی محدودتر یا کنترل‌های پولی شدیدتر است، احتمال بیشتری وجود دارد که مردم بیت‌کوین را ابزاری برای آزادی مالی ببینند.
کاربردهای گزارش‌شده در زندگی روزمره
گزارش کرنل نشان می‌دهد استفاده از بیت‌کوین لزوماً به دانش عمیق درباره فناوری آن وابسته نیست. یکی از پاسخ‌دهندگان ونزوئلایی که نامش منتشر نشده، بیت‌کوین را در مقایسه با روش‌های دیگر دستیابی به دلار، «سریع‌تر، پاک‌تر و بسیار کم‌ریسک‌تر» توصیف کرده است.
یک پاسخ‌دهنده از السالوادور نیز گفته است از آنجا که هیچ فرد یا نهاد واحدی بیت‌کوین را کنترل نمی‌کند، کنترل آن در اختیار همه قرار دارد. در نیجریه، یکی از افراد شرکت‌کننده توضیح داده که پس از سفر به شش کشور آفریقایی، با داشتن بیت‌کوین نگرانی کمتری درباره امکان خرج کردن پول خود دارد.
پیشینه اقتصادی این کشورها در توضیح این نتایج اهمیت دارد. در ونزوئلا، پذیرش بیت‌کوین سال‌ها پیش و در دوره‌ای رشد کرد که ابرتورم اقتصاد را تحت فشار قرار داده بود و کنترل‌های ارزی دولتی، دسترسی به دلار را دشوار می‌کرد. السالوادور در سال ۲۰۲۱ بیت‌کوین را در کنار دلار به‌عنوان پول قانونی پذیرفت؛ هرچند رهبر این کشور اذعان کرده بود که ترغیب مردم به استفاده از آن آسان نبوده است. این کشور همچنان اعلام می‌کند که برای ذخایر دولتی خود بیت‌کوین خریداری می‌کند.
در نیجریه نیز، که از بالاترین حجم‌های تراکنش بیت‌کوین در جهان برخوردار بوده است، برخی افراد از این رمزارز برای پس‌انداز و دور زدن پیامدهای سقوط ارزش نایرا استفاده کرده‌اند. این موارد نشان می‌دهد انگیزه استفاده از بیت‌کوین در همه بازارها یکسان نیست و در برخی اقتصادها، محدودیت‌های پولی و بانکی نقش مهمی در پذیرش آن دارند.
شکاف میان استفاده و شناخت فنی
با وجود کاربردهایی که مصاحبه‌شوندگان برای بیت‌کوین بیان کرده‌اند، بیشتر شرکت‌کنندگان نتوانستند مبانی پروتکل آن را به‌خوبی توضیح دهند. یکی از روشن‌ترین یافته‌ها این بود که ۵۸ درصد پاسخ‌دهندگان نمی‌دانستند سقف عرضه بیت‌کوین ۲۱ میلیون واحد است.
این نتیجه به معنای آن نیست که استفاده‌کنندگان الزاماً با سازوکار فنی شبکه آشنا هستند. یافته‌های کرنل بیشتر نشان می‌دهد مردم می‌توانند بر اساس تجربه عملی خود از یک ابزار مالی استفاده کنند، حتی اگر درباره جزئیات فناوری، از جمله سقف عرضه، اطلاعات کاملی نداشته باشند. بنابراین در این مطالعه، پذیرش بیت‌کوین بیشتر از مسیر نیازهای روزمره و شرایط اقتصادی بررسی شده است، نه فقط میزان شناخت نظری کاربران.
گزارش اصلی این پژوهش را Bitcoin Magazine منتشر کرده است. داده‌های آن بر پاسخ‌های افراد در ۲۵ کشور استوار است و به همین دلیل تصویری مقایسه‌ای از نگرش و تجربه کاربران ارائه می‌کند؛ با این حال، در متن گزارش ادعایی درباره یکسان بودن تجربه همه مردم یا نتیجه قطعی برای آینده پذیرش بیت‌کوین مطرح نشده است.
تصویر فعلی بازار؛ داده‌های Moneyiar
طبق داده‌های بازار Moneyiar در ساعت ۰۹:۳۹ روز ۳ اکتبر ۲۰۲۶ به وقت +۰۳:۳۰، قیمت بیت‌کوین ۸۴٬۵۶۹٫۷۱ دلار بوده است. این رمزارز در ۲۴ ساعت گذشته ۲٫۰۴ درصد کاهش و در بازه هفت‌روزه ۰٫۶۷ درصد افزایش داشته است.
در همین زمان، قیمت یونی‌سواپ ۹٫۲۶ دلار ثبت شده که تغییرات آن در ۲۴ ساعت گذشته مثبت ۲٫۴۵ درصد و در هفت روز گذشته منفی ۳٫۶۳ درصد بوده است. قیمت Aethir نیز ۰٫۰۰۷۰۳ دلار گزارش شده و این دارایی در ۲۴ ساعت ۱۲٫۷۱ درصد و در هفت روز ۸٫۰۴ درصد رشد کرده است. Comedian با قیمت ۰٫۰۶۲۶ دلار، در ۲۴ ساعت ۴٫۸۵ درصد و در هفت روز ۹٫۱۲ درصد افت داشته است. این ارقام، داده‌های Moneyiar در زمان یادشده هستند و صرفاً تصویری از وضعیت بازار در همان مقطع ارائه می‌کنند.
