وام‌دهی رمزارزی پس از افت شدید در سه‌ماهه دوم سال دوباره مورد توجه قرار گرفته است. ارزش کل دارایی‌های قفل‌شده در این بخش از ابتدای ژوئیه بیش از ۵۵ درصد افزایش یافته و به حدود ۵۶ میلیارد دلار رسیده است؛ اما همین رشد، حجم دارایی‌های در معرض خطر را نیز بیشتر کرده است. گزارش کوین‌تلگراف نشان می‌دهد که پروتکل‌های وام‌دهی غیرمتمرکز اکنون نه‌فقط با آسیب‌پذیری قراردادهای هوشمند، بلکه با ریسک‌های ناشی از پل‌های میان‌زنجیره‌ای، اوراکل‌ها، سازوکارهای اعتبارسنجی، مدیریت کلیدها و حتی ابزارهای هوش مصنوعی روبه‌رو هستند.
بازگشت سرمایه پس از یک سه‌ماهه دشوار
بر اساس داده‌های Galaxy، در سه‌ماهه دوم سال ۱۱.۳۳ میلیارد دلار از بخش وام‌دهی رمزارزی خارج شد. یکی از عوامل این افت، بحران اعتماد پس از حمله به Kelp DAO در ماه آوریل بود؛ حمله‌ای که باعث شد کاربران نتوانند به اتریوم خود در Aave، یکی از پروتکل‌های شناخته‌شده این حوزه، دسترسی داشته باشند.
با وجود این فشار، ارزش کل وام‌دهی رمزارزی از ابتدای ژوئیه بیش از ۵۵ درصد رشد کرده و اکنون در محدوده ۵۶ میلیارد دلار قرار دارد. در سه‌ماهه دوم، بازار وام‌دهی ۱۶.۷۸ درصد کوچک شده بود. افزایش دوباره ارزش دارایی‌های قفل‌شده نشان می‌دهد سرمایه به این بخش بازگشته است، اما هم‌زمان مقدار سرمایه‌ای که ممکن است در یک زنجیره از حملات یا خطاها آسیب ببیند نیز بزرگ‌تر شده است.
در امور مالی غیرمتمرکز، کاربران دارایی‌های خود را در قراردادهای هوشمند قفل می‌کنند و در برابر وثیقه، دارایی دیگری وام می‌گیرند. به همین دلیل، مشکل یک توکن یا زیرساخت وابسته به آن می‌تواند به پروتکل‌های دیگری که همان دارایی را پذیرفته‌اند سرایت کند.
حمله Kelp DAO و زنجیره وابستگی‌ها
در حمله به مسیر میان‌زنجیره‌ای Kelp DAO، هکرها ۱۱۶٬۵۰۰ واحد توکن بدون پشتوانه rsETH ایجاد کردند. ارزش این توکن‌ها در آن زمان حدود ۲۹۰ میلیون دلار بود. بخشی از این توکن‌ها بعداً به‌عنوان وثیقه برای دریافت دارایی‌های دیگر در بازارهای Aave استفاده شد.
قراردادهای اصلی Aave هک نشدند، اما پیامد این حمله به این پروتکل رسید. سپرده‌های Aave در روزهای پس از حمله حدود ۱۵ میلیارد دلار کاهش یافت و بازارهای rsETH و wrsETH در آن متوقف شدند.
استانی کولچوف، بنیان‌گذار و مدیرعامل Aave Labs، می‌گوید امنیت نباید فقط به قرارداد هوشمند محدود شود. وقتی یک پروتکل توکنی را به‌عنوان وثیقه می‌پذیرد، عملاً ریسک‌های پل آن توکن، شبکه اعتبارسنجی، تنظیمات اوراکل و امنیت عملیاتی ناشر را هم می‌پذیرد.
توماس وو، مدیر مالی وام‌دهنده بیت‌کوین‌محور Ledn، نیز تأکید کرده است که هر پوشش‌دهنده توکن، پل یا اوراکل میان وام‌دهنده و دارایی اصلی، نقطه دیگری برای بروز مشکل است. از این منظر، بررسی امنیت یک دارایی باید کل زنجیره زیرساختی آن را دربر بگیرد، نه فقط کدی را که مستقیماً در یک پروتکل وام‌دهی اجرا می‌شود.
پیشگیری، محدودسازی خسارت و خطای انسانی
پروتکل‌ها علاوه بر تلاش برای جلوگیری از حمله، باید بتوانند دامنه خسارت را نیز محدود کنند. سم مک‌فرسون، مدیرعامل وام‌دهنده غیرمتمرکز Spark، گفته است بررسی‌های این مجموعه حوزه‌هایی مانند طراحی حاکمیت، امنیت عملیاتی، کیفیت وثیقه، مدیریت نقدینگی و وابستگی به سایر بخش‌های اکوسیستم را شامل می‌شود.
Spark از ژانویه روند حذف تدریجی rsETH از SparkLend را آغاز کرده بود؛ پیش از حمله آوریل. این تصمیم پس از آن گرفته شد که استفاده و درآمد پایین این دارایی، ریسک اضافی ناشی از پشتیبانی از آن را توجیه نمی‌کرد. Aave نیز اعلام کرده است دارایی‌ها را هر سه ماه یک‌بار و پس از هر تغییر مهم دوباره ارزیابی می‌کند. این پروتکل همچنین روند خروج تدریجی از شش شبکه‌ای را آغاز کرده که استانداردهای لازم در سطح شبکه را نداشته‌اند.
با این حال، همه ریسک‌ها فنی نیستند. شان اوون، بنیان‌گذار و مدیرعامل SALT Lending، مدیریت کلیدها، کنترل دسترسی و فریب مهندسی اجتماعی را از آسیب‌پذیری‌های مهم می‌داند؛ مواردی که الزاماً با حسابرسی قرارداد هوشمند شناسایی نمی‌شوند.
خطر دیگر زمانی ایجاد می‌شود که وام‌دهندگان برای کسب سود بیشتر، دارایی‌ها را در پروتکل‌ها یا معاملات دیگری به کار می‌گیرند. فروپاشی وام‌دهندگانی مانند Celsius، Voyager و BlockFi در سقوط بازار سال ۲۰۲۲ نشان داد که چنین ریسک‌هایی ممکن است برای مشتریان روشن نباشد. Ledn برای کاهش تعداد نقاط خطر، بیت‌کوین مشتریان را نزد متولیان واجد شرایط نگه می‌دارد و آن را برای ایجاد بازده بیشتر وام نمی‌دهد.
سید پاول، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Maple، هشدار داده است ورود سریع سپرده‌ها می‌تواند مدیران را برای حفظ بازده، به پذیرش وثیقه ضعیف‌تر یا وام‌دادن به وام‌گیرندگانی سوق دهد که در شرایط عادی رد می‌شدند. از نظر او، توانایی «نه» گفتن زمانی که فرصت وام‌دهی مناسب وجود ندارد، برای مقاومت در دوره‌های نزولی اهمیت دارد.
هوش مصنوعی؛ ابزار دفاعی و سطح جدید حمله
هوش مصنوعی هم‌زمان می‌تواند به شناسایی آسیب‌پذیری‌ها کمک کند و خود به یک سطح حمله تازه تبدیل شود. Aave در کنار روش‌های متعارف امنیتی از آزمایش‌های کمک‌گرفته از هوش مصنوعی استفاده کرده است. در آزمایش جهش، تیم این پروتکل عمداً باگ‌هایی را وارد قراردادهای V4 کرد و مجموعه آزمون‌ها توانست ۲۷۱ مورد از ۳۰۴ آسیب‌پذیری تزریق‌شده را شناسایی کند.
در بررسی اخیر کدهای V3 و V4، سه ابزار امنیتی هوش مصنوعی در مجموع ۷۱ یافته ارائه کردند. پس از بررسی انسانی، تنها ۲۰ مورد معتبر تشخیص داده شد و ۵۱ مورد دیگر مثبت کاذب بودند. کولچوف می‌گوید هوش مصنوعی در گستره و سرعت عملکرد خوبی دارد، اما قضاوت متخصصان همچنان ضروری است.
با افزایش استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی برای مدیریت سرمایه روی بلاک‌چین، مجوزها، داده‌های ورودی و منطق تصمیم‌گیری این عامل‌ها نیز باید مانند قرارداد هوشمند ایمن‌سازی شوند. بنابراین، رشد وام‌دهی رمزارزی تنها به امنیت کد وابسته نیست؛ نظارت بر وابستگی‌ها، کنترل میزان ریسک پذیرفته‌شده و داشتن برنامه‌ای برای مهار خسارت نیز اهمیت دارد.
تصویر فعلی بازار از داده‌های Moneyiar
داده‌های بازار Moneyiar در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد سولانا با قیمت ۱۱۰.۱۱ دلار، در ۲۴ ساعت ۴.۷۵ درصد و در هفت روز ۶.۳۲ درصد کاهش داشته است. چین‌لینک با قیمت ۱۲.۶۹ دلار، ۴.۴۹ درصد افت روزانه و ۱۰.۸۸ درصد افت هفتگی ثبت کرده است.
در همین داده‌ها، قیمت Safe برابر با ۰.۱۰۸۲ دلار است؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۰.۴۲ درصد رشد کرده و تغییر هفتگی آن منفی ۰.۰۲ درصد بوده است. Propy نیز با قیمت ۰.۳۳۶۷ دلار، در ۲۴ ساعت ۳.۷۱ درصد و در هفت روز ۶.۶۹ درصد افت کرده است. این ارقام، تصویر بازار در زمان ثبت داده‌های Moneyiar را نشان می‌دهند و لزوماً بازتاب‌دهنده عملکرد کل بخش وام‌دهی غیرمتمرکز نیستند.
