براندون توماس، توسعه‌دهنده‌ای که پیش‌تر نسخه‌های مشابه برنامه‌های Adobe را با کمک هوش مصنوعی ساخته بود، اکنون سه برنامه متن‌باز برای جایگزینی Word، Excel و PowerPoint منتشر کرده است. این مجموعه با نام‌های WordCraft، GridCraft و DeckCraft در گیت‌هاب عرضه شده و با زبان برنامه‌نویسی Rust و کمک مدل Claude شرکت Anthropic توسعه یافته است.
این پروژه‌ها رایگان هستند و کد منبع آن‌ها در دسترس عموم قرار دارد؛ بنابراین کاربران و توسعه‌دهندگان می‌توانند کد را بررسی، تغییر یا حتی برای استفاده تجاری بازاستفاده کنند. WordCraft برای کار با اسناد متنی، GridCraft برای صفحه‌های گسترده و DeckCraft برای ساخت ارائه طراحی شده‌اند. طبق گزارش Decrypt، هدف توماس ارائه مجموعه‌ای است که از نظر ظاهر و شیوه استفاده به نرم‌افزارهای آشنای مایکروسافت نزدیک باشد، اما بدون نیاز به پرداخت اشتراک اجرا شود.
سه جایگزین برای مجموعه آفیس
WordCraft امکان خواندن و ذخیره فایل‌های .docx را دارد؛ این فرمت، قالب اصلی فایل‌های Word است. این برنامه حدود ۸۸ درصد از قابلیت‌های نوار ابزار Word را پوشش می‌دهد و امکاناتی مانند ثبت تغییرات، پاورقی، ارجاع‌دهی و mail merge را دربر می‌گیرد. mail merge قابلیتی است که به کاربر اجازه می‌دهد اطلاعاتی مانند نام‌ها را از یک جدول وارد کند و برای تعداد زیادی نامه یا سند شخصی‌سازی‌شده استفاده کند.
با وجود پوشش گسترده امکانات، تیم سازنده میزان آمادگی WordCraft برای کار واقعی را، با درنظرگرفتن سازگاری فایل و پایداری، حدود ۶۰ درصد ارزیابی کرده است. این نرم‌افزار هنوز در مرحله آلفا قرار دارد؛ مرحله‌ای که معمولاً با خطاها و نیاز به آزمایش بیشتر همراه است.
GridCraft، نسخه مشابه Excel، از ۵۱۳ مورد از ۵۲۳ تابع صفحه‌گسترده Excel پشتیبانی می‌کند. این توابع شامل فرمول‌هایی مانند SUM و VLOOKUP هستند که برای محاسبات و تحلیل داده‌ها به کار می‌روند. GridCraft همچنین حدود ۸۹ درصد از فرمان‌های نوار ابزار Excel را پوشش می‌دهد، اما سازندگان آمادگی آن برای استفاده در کار واقعی را حدود ۵۰ درصد می‌دانند. آزمایش سازگاری با فایل‌های واقعی .xlsx هنوز در برنامه توسعه قرار دارد.
DeckCraft نیز برای رقابت با PowerPoint ساخته شده است. صفحه گیت‌هاب پروژه می‌گوید این برنامه حدود ۷۹ درصد از قابلیت‌های PowerPoint و ۹۳ درصد از امکانات اصلی آن را پوشش می‌دهد. DeckCraft می‌تواند فایل‌های .pptx را باز و ذخیره کند، انتقال بین اسلایدها و انیمیشن‌ها را اجرا کند و خروجی PDF بگیرد؛ با این حال، هنوز به نخستین مرحله آلفا نرسیده است.
اجرا روی سیستم‌های مختلف و اتصال به هوش مصنوعی
هر سه برنامه با Rust نوشته شده‌اند؛ زبانی که برای سرعت بالا و کاهش برخی خطاهای مرتبط با حافظه شناخته می‌شود. یک کد واحد می‌تواند به‌صورت بومی روی Windows، macOS، Linux و BSD اجرا شود و امکان اجرای آن در مرورگر نیز وجود دارد.
توماس می‌گوید این پروژه‌ها به روش «بازسازی پاک» ساخته شده‌اند. در این رویکرد، توسعه‌دهندگان از مشخصات عمومی فرمت فایل‌ها و مشاهده رفتار نرم‌افزار اصلی استفاده می‌کنند و کد شرکت مایکروسافت را کپی نمی‌کنند. مجوزهای MIT و Apache 2.0 نیز استفاده و تغییر کد را، از جمله برای کاربردهای تجاری، مجاز می‌کنند.
یکی از قابلیت‌های مهم این مجموعه، اتصال آن به عامل‌های هوش مصنوعی است. هر دکمه در این سه برنامه می‌تواند به‌عنوان فرمانی عمل کند که یک عامل هوش مصنوعی آن را اجرا می‌کند. اتصال از طریق MCP یا «پروتکل زمینه مدل» انجام می‌شود؛ استانداردی که Anthropic برای ارتباط مدل‌های هوش مصنوعی با ابزارهای بیرونی توسعه داده است. در عمل، کاربر می‌تواند از Claude بخواهد نموداری در یک صفحه گسترده بسازد یا قالب یک گزارش را تغییر دهد.
رقابت با اشتراک Microsoft 365
مایکروسافت برای اشتراک Microsoft 365 Personal سالانه ۹۹٫۹۹ دلار دریافت می‌کند و قیمت طرح خانوادگی آن ۱۲۹٫۹۹ دلار در سال است. Word، Excel و PowerPoint از برنامه‌هایی هستند که بسیاری از کاربران از طریق همین اشتراک به آن‌ها دسترسی دارند. در نتیجه، نسخه‌ای رایگان که بتواند فایل‌های مشابه را باز کند، مستقیماً هزینه اشتراک را هدف می‌گیرد.
البته گزینه‌های رایگان آفیس پیش از این نیز وجود داشته‌اند. OpenOffice.org پس از انتشار کد مجموعه StarOffice توسط Sun Microsystems در اکتبر ۲۰۰۰ شکل گرفت و LibreOffice نیز در سال ۲۰۱۰ از آن جدا شد. تفاوت پروژه توماس در سرعت عرضه است: سه برنامه جدید کمتر از دو هفته پس از نسخه‌های مشابه برنامه‌های Adobe منتشر شده‌اند و بخش مهمی از توسعه آن‌ها با کمک یک مدل هوش مصنوعی انجام شده است.
توماس پیش‌تر پروژه ArtCraft را برای بازسازی رایگان برنامه‌هایی مانند Photoshop، Illustrator، Premiere و Lightroom معرفی کرده بود. او بعداً بخشی از وعده خود برای برابری کامل امکانات با محصولات Adobe در یک ماه را تعدیل کرد. با این حال، WordCraft تا روز چهارشنبه بیش از ۱۲ هزار ستاره در گیت‌هاب گرفته بود؛ شاخصی که معمولاً نشان‌دهنده میزان توجه کاربران و توسعه‌دهندگان به یک پروژه است.
مسیر توسعه WordCraft همچنان شامل آزمایش با فایل‌های واقعی .docx، حفظ نمودارها و SmartArt پس از ذخیره، بهبود صفحه‌آرایی، افزایش پایداری و افزودن چاپ بومی است. بنابراین این برنامه‌ها از نظر پوشش قابلیت‌ها به محصولات مایکروسافت نزدیک شده‌اند، اما ارزیابی سازندگان خودشان نشان می‌دهد هنوز جایگزین کامل و پایدار برای همه کارهای حرفه‌ای نیستند.
تصویر بازار به روایت داده‌های Moneyiar
داده‌های بازار Moneyiar در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد قیمت Cronos با نماد CRO برابر با ۰٫۰۵۸۰۴۴۱۲۶۱ دلار بوده و در ۲۴ ساعت ۰٫۲۳ درصد افزایش یافته است؛ بازده هفت‌روزه این دارایی منفی ۳٫۹۷ درصد ثبت شده است.
JUST با نماد JST در همین بازه ۰٫۱۳۲۴۰۵۱۰۶۱ دلار قیمت داشته، ۶٫۳۴ درصد در ۲۴ ساعت کاهش یافته و تغییر هفت‌روزه آن منفی ۳٫۸۸ درصد بوده است. قیمت Holo با نماد HOT برابر با ۰٫۰۰۰۳۸۷۵۶۹۶ دلار بوده و این دارایی در ۲۴ ساعت ۱٫۱۲ درصد رشد کرده، اما در هفت روز ۵٫۱۵ درصد افت داشته است. Velo با نماد VELO نیز ۰٫۰۰۴۴۴۴۳۲۱۳ دلار معامله شده؛ تغییر ۲۴ساعته آن ۱٫۲۷ درصد مثبت و تغییر هفت‌روزه آن منفی ۱۱٫۰۵ درصد بوده است. زمان ثبت این داده‌ها حدود ساعت ۲۱:۲۸ تا ۲۱:۲۹ به وقت ایران بوده است.
