اکسپلویت عمومی جدیدی با نام Relapse امکان اجرای کد سفارشی روی برخی کنسول‌های پلی‌استیشن ۵ را فراهم کرده است؛ اتفاقی که هم‌زمان با موضع حقوقی اخیر سونی درباره مالکیت بازی‌های دیجیتال، توجه تازه‌ای به میزان کنترل کاربران بر دستگاه و محتوای خریداری‌شده جلب کرده است.
Relapse چه کاری انجام می‌دهد؟
طبق گزارش Decrypt، زنجیره اکسپلویت Relapse روی کنسول‌های PS5 با میان‌افزارهای نسخه ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰ اجرا می‌شود. این ابزار در گیت‌هاب و با مجوز MIT منتشر شده؛ بنابراین استفاده، تغییر و بهبود کد آن برای دیگران آزاد است. فرایند اجرای آن نیز به تغییر DNS و باز کردن صفحه‌ای از طریق راهنمای کاربر کنسول محدود می‌شود.
برای فعال‌سازی، کاربر باید DNS اصلی کنسول را روی نشانی 45.56.67.85 تنظیم کند، وارد بخش User Guide شود و نشانی صفحه اکسپلویت را در کادر URL وارد کند. پس از چند ثانیه، زنجیره حمله اجرا می‌شود. Relapse از دو حمله به‌هم‌پیوسته تشکیل شده و امکان بارگذاری payload از طریق یک ELF loader را فراهم می‌کند؛ در نتیجه، اجرای برنامه‌های خانگی یا homebrew، یعنی نرم‌افزارهای شخص ثالث تأییدنشده از سوی سونی، ممکن می‌شود.
این ابزار همچنین می‌تواند برای اجرای نسخه‌های پشتیبان بازی‌ها به کار رود. همین قابلیت نگرانی درباره نقض حق نشر و اجرای نسخه‌هایی از بازی‌ها را که کاربر آن‌ها را نخریده است، افزایش داده است. کاربران در انجمن r/PS5_Jailbreak نیز درباره بازی‌هایی که با Relapse اجرا می‌شوند گفت‌وگو کرده‌اند. با این حال، توضیح رسمی مخزن کد می‌گوید پروژه صرفاً برای اهداف آموزشی و پژوهش امنیتی ساخته شده و از دزدی نرم‌افزاری حمایت نمی‌کند.
محدودیت‌ها و ریسک‌های فنی
Relapse یک جیل‌بریک پایدار و دائمی نیست. این اکسپلویت به‌صورت tethered عمل می‌کند؛ یعنی پس از هر بار خاموش و روشن شدن کنسول، قابلیت‌های آن از کار می‌افتد و کاربر باید فرایند اکسپلویت را دوباره اجرا کند. راه‌اندازی آن نیز همیشه بدون مشکل انجام نمی‌شود. هشدار مخزن می‌گوید بخش WebKit ممکن است به چند تلاش نیاز داشته باشد و مرحله مربوط به کرنل می‌تواند متوقف شود یا باعث panic کنسول شود.
کنسول‌هایی که از ۱۶ سپتامبر یا پس از آن به نسخه ۱۴.۰۰ سونی به‌روزرسانی شده‌اند، با Relapse سازگار نیستند. بنابراین دامنه استفاده از این ابزار به دستگاه‌هایی محدود می‌شود که هنوز روی یکی از نسخه‌های ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰ باقی مانده‌اند.
توضیحات پروژه درباره پیامدهای احتمالی دیگری نیز هشدار می‌دهد: خرابی سیستم، از دست رفتن داده‌ها و مسدود شدن حساب کاربری. این هشدارها نشان می‌دهد اجرای کد غیررسمی فقط یک تغییر نرم‌افزاری ساده نیست و می‌تواند روی عملکرد کنسول یا دسترسی کاربر به حسابش اثر بگذارد.
ارتباط با بحث مالکیت بازی‌های دیجیتال
انتشار Relapse در زمانی رخ داده که سونی درگیر یک دعوای حقوقی درباره نحوه عرضه بازی‌های دیجیتال است. چهار مشتری پلی‌استیشن در شکایتی گروهی که در ژوئن در دادگاه منطقه‌ای شمال کالیفرنیا ثبت شد، ادعا کرده‌اند دکمه «Buy Now» می‌تواند مصرف‌کنندگان را به این برداشت برساند که مالک بازی می‌شوند.
سونی در پاسخ خود در ۲۱ اوت گفت ادعای اینکه مصرف‌کنندگان معقول تصور کرده‌اند «مالکیت» بازی را به دست می‌آورند، قابل قبول نیست. این شرکت به شرایط مجوز استفاده اشاره کرده که در آن آمده نرم‌افزار به کاربر «فروخته نمی‌شود»، بلکه به او مجوز داده می‌شود. درخواست اصلی سونی انتقال پرونده به داوری خصوصی است و تا زمان گزارش، قاضی درباره این درخواست تصمیم نگرفته بود.
این پرونده درباره چیزی است که کاربر در فروشگاه دیجیتال به دست می‌آورد؛ اما جیل‌بریک Relapse موضوع متفاوتی را مطرح می‌کند: کاربر با کنسولی که پولش را پرداخته، تا چه اندازه می‌تواند کارهایی فراتر از محدودیت‌های تعیین‌شده از سوی سازنده انجام دهد؟ به همین دلیل، این دو رویداد هرچند از نظر حقوقی یکی نیستند، در بحث گسترده‌تر کنترل پلتفرم‌ها بر دارایی‌های دیجیتال و دستگاه‌های مصرف‌کنندگان به هم مرتبط شده‌اند.
بحث مشابهی سال‌ها در زمینه حقوق مصرف‌کننده و حق تعمیر مطرح بوده است. در نمونه‌ای که در گزارش به آن اشاره شده، پرونده جیل‌بریک آی‌اواس میان اپل و جاستین فریمن با پیروزی فریمن پایان یافت؛ هرچند اپل با انتشار به‌روزرسانی‌های بعدی، مقاومت سیستم‌عامل خود را در برابر جیل‌بریک افزایش داد. پریماورا د فیلیپی، مدیر پژوهش CERSA، نیز گفته است وقتی دارایی دیجیتال از یک پلتفرم خریداری می‌شود، کنترل نهایی آن دارایی در نهایت نزد پلتفرم باقی می‌ماند. Relapse بخشی از این کنترل را، تا زمانی که کنسول روی میان‌افزار قدیمی بماند، به کاربر بازمی‌گرداند.
تصویر بازار؛ داده‌های Moneyiar
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ساعت ۰۹:۳۴ اول اکتبر ۲۰۲۶، قیمت نیر پروتکل (NEAR) برابر با ۵.۲۴۱۱۰۳۸۰۷ دلار بود؛ این رمزارز در ۲۴ ساعت ۲.۹۲ درصد و در هفت روز ۲۵.۹۶ درصد افزایش داشت. قیمت JUST (JST) نیز ۰.۱۳۳۹۳۶۰۳۵ دلار ثبت شد و تغییرات آن در بازه‌های ۲۴ ساعته و هفت‌روزه به‌ترتیب ۴.۱۸ و ۲۰.۷۳ درصد مثبت بود.
در ساعت ۰۹:۳۳، داده‌های Moneyiar قیمت Aethir (ATH) را ۰.۰۰۵۹۴۷۱۸۵۱ دلار نشان می‌داد؛ بازده ۲۴ ساعته آن منفی ۱.۸۳ درصد و تغییر هفت‌روزه‌اش مثبت ۶.۱۵ درصد بود. Linea (LINEA) نیز در همان زمان ۰.۰۰۲۹۰۱۷۶۶۹ دلار قیمت داشت و در ۲۴ ساعت ۰.۷۷ درصد کاهش، اما در هفت روز ۶.۶۶ درصد افزایش ثبت کرده بود.
