سونی اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۸ تولید دیسک‌های فیزیکی برای بازی‌های جدید کنسول‌هایش را متوقف می‌کند؛ تصمیمی که شاون لیدن، مدیر پیشین پلی‌استیشن، آن را ضربه‌ای جدی به اعتبار برند می‌داند. او معتقد است حرکت به سمت بازی‌های کاملا دیجیتال، مرز میان «مالکیت» و «دسترسی» را برای کاربران پررنگ‌تر می‌کند.
انتقاد از تصمیم سونی
لیدن که بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ رئیس و مدیرعامل Sony Interactive Entertainment America بود، در گفت‌وگویی با پادکست The Expansion Pass گفت تصمیم سونی بیش از آن‌که حاصل توجه به رابطه کاربران با بازی‌ها باشد، نتیجه محاسبات مالی و پیش‌بینی‌های جدولی بوده است. به گزارش Decrypt، او این تصمیم را اقدامی دانست که به برند سونی آسیب قابل‌توجهی زده است.
به گفته او، وقتی کاربر نمی‌تواند یک بازی را دوباره بفروشد، این پرسش مطرح می‌شود که آیا واقعا مالک آن محصول است یا فقط اجازه دسترسی به یک دارایی دیجیتال را در اختیار دارد. لیدن گفت تغییر موضوع از «آیا مالک بازی هستید؟» به «آیا به یک دارایی دیجیتال دسترسی دارید؟» می‌تواند جذابیت خرید را برای بخشی از مخاطبان کاهش دهد.
بحث مالکیت در ماه‌های اخیر فقط به تصمیم مربوط به دیسک‌ها محدود نبوده است. سونی چند ماه پیش، در پاسخ به یک دعوای گروهی پیشنهادی در دادگاهی در کالیفرنیا، استدلال کرد که هیچ مصرف‌کننده معقولی تصور نمی‌کند بازی دیجیتالی خریداری‌شده از فروشگاه پلی‌استیشن را مالک شده است. این شرکت به شرایط استفاده از خدمات پلی‌استیشن و توافق‌نامه مجوز محصولات نرم‌افزاری استناد کرده و گفته است این اسناد تصریح می‌کنند که کاربر مالک محصول نیست، بلکه مجوز استفاده از آن را دریافت می‌کند.
نگرانی کاربران و اهمیت دیسک فیزیکی
اعتراض به حذف دیسک از زمان اعلام این برنامه در ماه ژوئیه ادامه داشته است. یک گروه فعال در زمینه حمایت از بازی‌های فیزیکی خواستار تحریم سازمان‌یافته شده و دادخواست «دیسک را حذف نکنید» نیز بیش از ۳۸۵ هزار امضا جمع کرده است. با این حال، سونی تاکنون نشانه‌ای از تغییر مسیر خود نشان نداده است.
لیدن تاکید کرد حتی اگر تنها حدود ۲۰ درصد گیمرها همچنان دیسک فیزیکی می‌خرند، همین گروه می‌تواند از وفادارترین بخش‌های جامعه کاربران باشد. او این خریداران را به مجموعه‌داران کمیک تشبیه کرد؛ افرادی که ممکن است از یک بازی دو نسخه بخرند، یکی را بازنکرده نگه دارند و نسخه دیگر را بازی کنند.
این اختلاف فقط درباره شکل عرضه بازی نیست. دیسک فیزیکی برای برخی خریداران یک کالای قابل نگهداری، نمایش‌دادن و مبادله است؛ درحالی‌که نسخه دیجیتال معمولا به حساب کاربری و شرایط سرویس فروشگاه وابسته است. در مدل دیجیتال، کاربر فایل یا دیسکی در اختیار ندارد که بتواند آن را به فرد دیگری منتقل کند. همین تفاوت باعث شده تصمیم سونی از نگاه منتقدان، تغییری در رابطه اقتصادی و حقوقی میان شرکت و مشتری تلقی شود.
از سوی دیگر، فروش دیجیتال برای شرکت‌ها امکان عرضه بدون دیسک و کاهش برخی هزینه‌های مرتبط با تولید و توزیع فیزیکی را فراهم می‌کند. با این حال، لیدن می‌گوید تصمیم سونی احتمالا بر پایه برآوردهایی اتخاذ شده که هدفشان کنترل هزینه و حداکثرکردن سود بوده است؛ ارزیابی‌ای که به گفته او، واکنش وفادارترین کاربران را به اندازه کافی در نظر نگرفته است.
NFTها راه‌حل قطعی نیستند
پس از بالاگرفتن این بحث، برخی فعالان حوزه رمزارز پیشنهاد کرده‌اند توکن‌های غیرقابل‌تعویض یا NFT بتوانند مشکل مالکیت بازی‌های دیجیتال را حل کنند. طرفداران این فناوری می‌گویند NFT می‌تواند سابقه‌ای قابل راستی‌آزمایی از مالکیت در اختیار دارنده قرار دهد و مانع شود شرکت‌ها به‌سادگی دسترسی به بازی را لغو کنند.
بااین‌حال، این راه‌حل نیز محدودیت‌هایی دارد. NFTها همچنان به فراداده عمومی و فایل‌هایی متکی هستند که معمولا روی زیرساخت‌های متمرکز میزبانی می‌شوند. بنابراین، کاربر برای دسترسی به چیزی که از نظر فنی مالک آن است، همچنان ممکن است به اشخاص ثالث وابسته بماند. برای رفع این مشکل، فراداده باید رمزگذاری شود و محتوا روی زیرساختی کاملا غیرمتمرکز قرار گیرد؛ وضعیتی که درباره بسیاری از NFTها وجود ندارد.
تصویر بازار در داده‌های Moneyiar
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در زمان‌های ثبت‌شده، قیمت eCash با نماد XEC برابر ۰.۰۰۰۰۰۷۲۴ دلار بود؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۵.۲۱ درصد و در هفت روز ۱۰.۱۹ درصد افت داشت. قیمت Four با نماد FORM نیز ۰.۲۶۴۳۰۴۴۷۳۳ دلار ثبت شد که رشد ۲۴ساعته ۰.۶۵ درصدی و کاهش هفت‌روزه ۷.۳۸ درصدی را نشان می‌دهد.
در همین داده‌ها، PlaysOut با نماد PLAY، با قیمت ۰.۰۳۴۹۸۰۶۱۰۷ دلار، در ۲۴ ساعت ۱۲.۷ درصد و در هفت روز ۲۸.۷۲ درصد افزایش داشت. قیمت Propy با نماد PRO نیز ۰.۳۳۶۶۵۵۲۱۸۹ دلار بود و به‌ترتیب در بازه‌های ۲۴ساعته و هفت‌روزه ۳.۷۱ و ۶.۶۹ درصد کاهش یافت. زمان ثبت داده‌های XEC، FORM و PRO برابر با ۸ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۲۱:۴۹ به وقت +۰۳:۳۰ و زمان ثبت PLAY برابر با ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ ساعت ۰۶:۲۹ به وقت +۰۳:۳۰ است.
