استارک‌نت، شبکه مقیاس‌پذیری ساخته‌شده توسط StarkWare، اعلام کرده است که به‌طور جدی در حال بررسی تبدیل شدن به یک بلاک‌چین لایه‌اول مستقل است؛ تغییری که می‌تواند رابطه این پروژه با اتریوم و مدل امنیتی آن را دگرگون کند. این شبکه هدف‌گذاری کرده است تا در سال ۲۰۲۷ به نخستین شبکه کاملاً مقاوم در برابر رایانش کوانتومی تبدیل شود.
چرا استارک‌نت به لایه‌اول شدن فکر می‌کند؟
استارک‌نت در وضعیت فعلی یک شبکه لایه‌دوم اتریوم است. لایه‌دوم‌ها روی یک بلاک‌چین پایه مانند اتریوم فعالیت می‌کنند، تراکنش‌ها را گروه‌بندی و پردازش می‌کنند و برای تأمین امنیت نهایی به شبکه اصلی متکی هستند. در مقابل، لایه‌اول شبکه‌ای پایه مانند اتریوم یا بیت‌کوین است که تراکنش‌های خود را اعتبارسنجی و امنیت آن‌ها را مستقیماً تأمین می‌کند.
این پروژه در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که «به‌طور فعال در حال بررسی تبدیل شدن به یک L1» است. الی بن‌ساسون، مدیرعامل StarkWare، گفت لایه‌اول شدن به استارک‌نت اجازه می‌دهد ارتقاهای امنیتی خود را بدون انتظار برای تصمیم‌ها و زمان‌بندی اتریوم اجرا کند.
به گزارش Decrypt، بخش مهمی از این بحث به تهدید احتمالی رایانه‌های کوانتومی مربوط است. چنین ماشین‌هایی در آینده ممکن است بتوانند رمزنگاری مبتنی بر منحنی بیضوی را که برای امضای دیجیتال و اثبات مالکیت دارایی‌ها در شبکه‌هایی مانند بیت‌کوین و اتریوم استفاده می‌شود، بشکنند. البته امروز هیچ رایانه کوانتومی توان شکستن این سامانه‌ها را ندارد و درباره زمان تحقق چنین خطری میان کارشناسان اتفاق‌نظر وجود ندارد.
بن‌ساسون هشدار داده است که تهدید کوانتومی ممکن است نزدیک‌تر از برآوردهای فعلی باشد و پیشرفت سریع هوش مصنوعی در ریاضیات نیز ریسک دیگری ایجاد می‌کند. او این وضعیت را نیازمند رویکردی شبیه «حالت پناهگاه» دانسته است؛ عبارتی که جاستین دریک، پژوهشگر اتریوم، نیز اخیراً برای تأکید بر ضرورت آمادگی بیشتر به کار برده بود.
هدف ۲۰۲۷ و تفاوت امنیتی با اتریوم
استارک‌نت می‌گوید اثبات‌های رمزنگاری آن بر توابع درهم‌سازی متکی است؛ توابعی که داده‌ها را به اثرانگشت‌های ثابت تبدیل می‌کنند و مقاوم در برابر رایانش کوانتومی تلقی می‌شوند. با این حال، برخی اجزای مبتنی بر رمزنگاری منحنی بیضوی هنوز در این سامانه وجود دارند و پروژه در نقشه‌راهی که ۳۰ ژوئن منتشر کرده، جایگزین کردن آن‌ها را مطرح کرده است.
طبق توضیحات بن‌ساسون، استارک‌نت تا زمانی که لایه‌دوم اتریوم باقی بماند، فقط به اندازه لایه پایه خود در برابر تهدید کوانتومی مقاوم خواهد بود. بنابراین اگر اتریوم با سرعت کافی زیرساخت‌های پساکوانتومی خود را ارتقا ندهد، یکی از گزینه‌های استارک‌نت این است که به لایه‌اول تبدیل شود و کنترل تغییرات امنیتی را در اختیار بگیرد.
نقشه‌راه اتریوم، بر اساس اطلاعات منتشرشده در ethereum.org، تکمیل زیرساخت اصلی پساکوانتومی را حدود سال ۲۰۲۹ هدف گرفته است. بنیاد اتریوم نیز در ژانویه یک تیم اختصاصی برای این موضوع تشکیل داد. استارک‌نت هدف خود را سال ۲۰۲۷ اعلام کرده؛ یعنی دو سال زودتر از زمان‌بندی مورد اشاره برای اتریوم. بن‌ساسون همچنین گفته است بیت‌کوین تاکنون تعهد مشابهی درباره چنین زمان‌بندی‌ای نداده است.
با این حال، انتقال به لایه‌اول فقط یک ارتقای فنی نیست. در این مدل، استارک‌نت باید خودش امنیت شبکه را تأمین کند و مسئولیت توسعه و حفاظت از آن را بر عهده بگیرد، نه اینکه از امنیت اتریوم استفاده کند. در بیانیه منتشرشده توضیحی درباره نحوه انتقال برنامه‌های غیرمتمرکز و کاربران فعلی به ساختار جدید ارائه نشده است. همین موضوع می‌تواند یکی از مسائل مهم در صورت عملی شدن این تغییر باشد؛ به‌ویژه آنکه اتریوم، پس از بیت‌کوین، یکی از بزرگ‌ترین و فعال‌ترین پروژه‌های اکوسیستم رمزارز به شمار می‌رود.
واکنش بازار و تصویر فعلی رمزارزها
توکن بومی استارک‌نت، STRK، پس از انتشار این خبر در روز جمعه حوالی ۰٫۰۷۳ دلار معامله شد و در بازه ۲۴ساعته حدود ۲۰ درصد افزایش یافت. این قیمت بیش از دو برابر سطح تقریبی ۰٫۰۳ دلار در ماه آوریل است؛ زمانی که StarkWare برای تمرکز بیشتر بر درآمد، کاهش نیروی انسانی خود را اعلام کرده بود.
افزایش STRK نشان می‌دهد خبر تغییر احتمالی جایگاه استارک‌نت در ساختار بلاک‌چینی، دست‌کم در کوتاه‌مدت مورد توجه معامله‌گران قرار گرفته است؛ اما بیانیه پروژه صرفاً از بررسی این گزینه خبر می‌دهد و تصمیم نهایی یا جزئیات اجرایی آن را اعلام نمی‌کند.
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۱۱:۴۹ به وقت تهران:
- اتریوم با قیمت ۲۵۰۱٫۹۱ دلار، در ۲۴ ساعت ۰٫۲۶ درصد افزایش و در هفت روز ۷٫۳۵ درصد کاهش داشته است.
- شیبا اینو با قیمت ۰٫۰۰۰۰۰۵۳۹۵۶ دلار، در ۲۴ ساعت ۱٫۰۳ درصد و در هفت روز ۵٫۳۸ درصد افت کرده است.
- یونی‌سواپ با قیمت ۷٫۵۸۹۲ دلار، در ۲۴ ساعت ۱٫۱۰ درصد رشد کرده، اما بازده هفت‌روزه آن منفی ۱۵٫۸۵ درصد بوده است.
- پپه با قیمت ۰٫۰۰۰۰۰۴۰۰۶۲ دلار، در ۲۴ ساعت ۰٫۴۵ درصد و در هفت روز ۶٫۴۶ درصد کاهش داشته است.
این ارقام فقط تصویر بازار در زمان ثبت داده‌های Moneyiar را نشان می‌دهند و ارتباطی قطعی میان نوسان این دارایی‌ها و برنامه احتمالی استارک‌نت اثبات نمی‌کنند.
