بررسی سازوکار StablePair یونی‌سواپ نشان می‌دهد طراحی کارمزدهای پویا می‌تواند بخشی از ارزش معاملات بازمتعادل‌کننده را به تأمین‌کنندگان نقدینگی برساند، اما این سازوکار در برابر افت ارزش واقعی یکی از توکن‌ها یا تغییر معیار مرجع، از سرمایه LPها محافظت نمی‌کند. گزارش CryptoSlate همچنین تأکید می‌کند که داده‌های قابل مشاهده، برتری بازده این استخرها را نسبت به گزینه‌های دیگر ثابت نمی‌کنند.
StablePair چگونه کارمزد را تعیین می‌کند؟
StablePair یک هوک برای استخرهای یونی‌سواپ نسخه چهار است؛ قراردادی که می‌تواند رفتار استخر، از جمله نحوه محاسبه کارمزد، را تغییر دهد. این سیستم برای جفت‌های USDC/USDT و USDC/USDG در شبکه اتریوم معرفی شده است. یونی‌سواپ لبز این دو استخر را در ۱۰ سپتامبر اعلام کرد و در توضیح ۱۶ سپتامبر گفت تأمین‌کنندگان نقدینگی، علاوه بر انتخاب دارایی‌هایی که باید نگه دارند، عملاً یک سازوکار کارمزد را نیز انتخاب می‌کنند.
منطق StablePair قیمت ذخیره‌شده استخر را با یک نرخ مرجع از پیش تنظیم‌شده مقایسه می‌کند. در مستندات راه‌اندازی، نرخ مرجع هر دو استخر یک‌به‌یک درج شده است. این سیستم برای تعیین کارمزد از فید قیمت خارجی استفاده نمی‌کند و بر نرخ ذخیره‌شده در پیکربندی هوک و قیمت ثبت‌شده استخر تکیه دارد.
در محدوده‌ای نزدیک به نرخ مرجع، کارمزد بر اساس جهت معامله تغییر می‌کند. هدف این است که پیش از اثرگذاری لغزش قیمت، شرایطی شبیه قیمت خرید و فروش متوازن ایجاد شود. وقتی قیمت استخر دقیقاً روی نرخ مرجع قرار دارد، هر دو جهت معامله کارمزد بهینه تنظیم‌شده را می‌پردازند؛ اما با نزدیک‌شدن قیمت به مرزهای این محدوده، کارمزد یک جهت کاهش می‌یابد و کارمزد جهت دیگر بیشتر می‌شود.
برای نمونه، اگر کارمزد بهینه یک واحد پایه، معادل ۰٫۰۱ درصد، باشد، معامله‌ای با ورودی ۱۰ هزار واحد در نقطه مرجع، یک واحد از دارایی ورودی را به‌عنوان کارمزد LP ایجاد می‌کند. بیرون از محدوده، معامله‌ای که قیمت را از نرخ مرجع دورتر می‌کند ممکن است مشمول کارمزد LP نشود، در حالی که معامله اصلاحی، یعنی معامله‌ای که قیمت استخر را به مرجع نزدیک می‌کند، کارمزدی کاهشی خواهد داشت. این طراحی قرار است بخش بزرگی از سود بازمتعادل‌سازی را برای LPها حفظ کند.
مشکل نخست: نرخ مرجع لزوماً ارزش اقتصادی را نشان نمی‌دهد
مرز اصلی این مدل زمانی آشکار می‌شود که بازار بیرونی دیگر دو توکن را هم‌ارزش نداند. اگر ارزش اقتصادی یکی از کوین‌ها کاهش پیدا کند، اما نرخ مرجع همچنان مبادله یک‌به‌یک را فرض کند، فروش توکن ضعیف‌تر در برابر توکن قوی‌تر ممکن است قیمت استخر را از مرجع دور کند، اما هم‌زمان آن را به قیمت واقعی بازار نزدیک‌تر سازد.
در چنین وضعیتی، معامله‌ای که الگوریتم آن را «دورشدن از مرجع» تشخیص می‌دهد، ممکن است نشانه کشف قیمت باشد، نه یک عدم‌تعادل موقتی. منطق کارمزد نمی‌تواند توان بازخرید یا وضعیت مالی ناشر توکن را بررسی کند و نمی‌تواند ارزش ازدست‌رفته دارایی را برگرداند. این سناریو فرضی است و به معنای گزارش وقوع دی‌پگ، حمله یا زیان در هر یک از استخرهای StablePair نیست.
برای درک اثر موجودی، اگر یک LP تعداد ۱۰ هزار توکن فرضی داشته باشد و ارزش هر توکن از یک دلار به ۰٫۹۰ دلار برسد، ارزش این موجودی پیش از محاسبه کارمزدها ۹ هزار دلار خواهد بود؛ یعنی هزار دلار کاهش. درآمد ناشی از معاملات بازمتعادل‌کننده، به‌تنهایی این افت ارزش را جبران نمی‌کند. علاوه بر این، معامله‌گران ممکن است با فروش توکن ضعیف‌تر به نقدینگی موجود، توکن قوی‌تر را از استخر خارج کنند و سهم فعال LP را به سمت دارایی ضعیف‌تر تغییر دهند.
مشکل دوم و سوم: قیمت ذخیره‌شده و نبود شواهد کافی درباره بازده
اولین معامله در هر بلاک، قیمت استخر را برای محاسبات بعدی ذخیره می‌کند. این روش مانع آن می‌شود که یک معامله اصلاحی با تقسیم‌شدن به چند معامله در همان بلاک، از مزیت کارمزد بهره‌مند شود؛ با این حال، معاملات بعدی ممکن است با داده‌ای قدیمی روبه‌رو شوند. اگر قیمت زنده در میانه بلاک از نرخ مرجع عبور کند، تا آغاز بلاک بعدی ممکن است جهت معامله و کارمزد مرتبط با آن برخلاف وضعیت جاری بازار تشخیص داده شود.
همچنین، داده‌های نمایش‌داده‌شده در رابط یونی‌سواپ به‌تنهایی برتری بازده LPها را اثبات نمی‌کنند. در ۳۰ سپتامبر، حوالی ساعت ۱۵:۵۹ به وقت هماهنگ جهانی، استخر USDC/USDT StablePair حدود ۶٫۱ میلیون دلار ارزش کل قفل‌شده و ۱۱۷٫۹ میلیون دلار حجم ۲۴ساعته داشت. استخر USDC/USDG نیز حوالی ساعت ۱۵:۵۷، حدود ۲٫۶ میلیون دلار ارزش کل قفل‌شده و ۸٫۷ میلیون دلار حجم ۲۴ساعته نشان می‌داد.
برای مقایسه، استخر USDC/USDT نسخه سوم یونی‌سواپ با کارمزد ۰٫۰۱ درصد، حوالی ساعت ۱۶:۰۲، حدود ۳۴٫۲ میلیون دلار ارزش کل قفل‌شده، ۱۵ میلیون دلار حجم ۲۴ساعته و هزار و ۱۰۰ دلار کارمزد ۲۴ساعته داشت. این مشاهدات هم‌زمان ثبت نشده‌اند و استخرها از نظر مدل کارمزد، شرایط نقدینگی و دامنه‌های فعال LP با یکدیگر تفاوت دارند. پنل‌های StablePair نیز رقم قابل مقایسه‌ای برای کل کارمزد یا بازده تحقق‌یافته هر موقعیت ارائه نمی‌کردند.
بنابراین، مقایسه واقعی به دوره‌های زمانی یکسان، دامنه فعال نقدینگی، درآمد کارمزد و ارزش‌گذاری موجودی نیاز دارد. حجم معاملات به‌تنهایی نشان نمی‌دهد یک LP نسبت به استخر دیگر یا نسبت به نگهداری مستقیم دارایی‌ها عملکرد بهتری داشته است.
نقش حاکمیت و تصویر بازار
حاکمیت یونی‌سواپ بر پیکربندی کارمزدها، ارتقای پیاده‌سازی و مدیریت نقش‌ها کنترل دارد. تغییر نرخ مرجع، معیار تشخیص جهت معاملات و محاسبه کارمزد را تغییر می‌دهد؛ به همین دلیل مستندات از یکپارچه‌کنندگان می‌خواهد پیکربندی زنده هوک را بخوانند.
در عین حال، مجوزهای دائمی این هوک شامل فراخوانی‌های حذف نقدینگی و تغییرات حسابداری سفارشی نیست. طبق مستندات امنیتی یونی‌سواپ، ارتقاها نمی‌توانند از این قابلیت‌ها برای مسدودکردن برداشت LPها یا تغییر مقدار معاملات با هدف برداشت کارمزد اضافی استفاده کنند. با این حال، امکان برداشت، تضمین‌کننده ارزش بازار توکن‌های دریافت‌شده نیست. یونی‌سواپ گفته است OpenZeppelin بین ۹ تا ۱۳ فوریه ۲۰۲۶ سازوکار اصلی کارمزد نسخه غیرقابل‌ارتقا را بررسی کرده و مشکل تقسیم معاملات با ذخیره‌سازی قیمت در سطح بلاک برطرف شده است؛ مدل ارتقاپذیری و نقش‌ها خارج از آن بررسی بوده‌اند.
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ساعت ۰۹:۴۴ اول اکتبر ۲۰۲۶، قیمت UNI برابر ۹٫۰۷۳۸۵۷۳۵۶۵ دلار بود و در ۲۴ ساعت ۲٫۶ درصد و در هفت روز ۱٫۹۷ درصد افزایش داشت. STABLE با قیمت ۰٫۰۲۷۹۲۶۸۴۷۷ دلار، در ۲۴ ساعت ۲٫۱۹ درصد کاهش و در هفت روز ۷٫۸۲ درصد رشد کرده بود. در همین داده‌ها، RAIN با قیمت ۰٫۰۱۲۲۴۷۴۸۹۴ دلار طی ۲۴ ساعت ۱٫۲۴ درصد افت و طی هفت روز ۱٫۸۵ درصد رشد داشت؛ RED نیز با قیمت ۰٫۱۸۲۴۸۷۵۴۹۹ دلار، ۹٫۳۵ درصد در ۲۴ ساعت و ۲۰٫۹۷ درصد در هفت روز افزایش یافته بود. این ارقام صرفاً تصویر بازار در زمان ذکرشده‌اند و ارزیابی بازده StablePair محسوب نمی‌شوند.
