بلاک‌چین زانو پس از شناسایی یک آسیب‌پذیری در قابلیت Gateway Addresses، به ارتفاع بلاک ۳٬۸۳۳٬۰۰۰ بازگشته است؛ یعنی نقطه‌ای درست پیش از اجرای هاردفورک ۶ که این قابلیت را معرفی کرد. به گفته تیم اصلی پروژه، این نقص امنیتی امکان ورود غیرمجاز ZANO و Freedom Dollar یا fUSD به چرخه عرضه را فراهم کرده بود.
این بازگشت، حدود یک ماه از تاریخچه زنجیره را حذف می‌کند. در نتیجه، نه‌تنها توکن‌های غیرمجاز، بلکه تراکنش‌های معتبر انجام‌شده در این بازه نیز دیگر در زنجیره بازیابی‌شده نمایش داده نمی‌شوند. تیم زانو گفته است برای مشارکت در فرایند بازیابی، نودها، استخراج‌کنندگان، سهام‌گذاران، صرافی‌ها و دیگر سرویس‌های مرتبط باید نسخه به‌روزشده را اجرا کنند. گزارش اولیه این رویداد را Cointelegraph منتشر کرده است.
چرا زانو زنجیره را به عقب برگرداند؟
مسئله اصلی به عرضه دارایی‌ها مربوط می‌شود. کوینتن فن ولزن، مدیر بازاریابی و رشد زانو، به Cointelegraph گفت مقدار دارایی‌های غیرمجاز ایجادشده قابل‌توجه بوده است. او در توضیح تصمیم پروژه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ادامه فعالیت بدون تغییر، به معنای باقی ماندن ZANO و fUSD غیرمجاز در گردش و رقیق شدن سهم همه دارندگان می‌بود؛ وضعیتی که به گفته او، وعده عرضه ثابت یک ارز را نقض می‌کرد.
بر همین اساس، تیم زانو تصمیم گرفت زنجیره را به بلاک ۳٬۸۳۳٬۰۰۰ بازگرداند؛ بلاکی که بلافاصله پیش از هاردفورک ۶ قرار دارد. هاردفورک ۶ همان به‌روزرسانی‌ای بود که Gateway Addresses را وارد شبکه کرد و آسیب‌پذیری مورد بحث به همین قابلیت مرتبط بوده است.
این راهکار هزینه مشخصی دارد: تراکنش‌های قانونی یک ماه گذشته نیز از زنجیره جدید کنار گذاشته می‌شوند. همچنین بازگرداندن زانو نمی‌تواند پرداخت‌هایی را که پیش‌تر روی بلاک‌چین‌های دیگر نهایی شده‌اند، معکوس کند. تیم پروژه اعلام کرده در حال بررسی زیان‌هاست و فرایند بازپرداخت و ثبت ادعاها را منتشر خواهد کرد.
فن ولزن گفته است بازگرداندن زنجیره هم یک ماه سابقه تراکنش و هم بخشی از اعتماد کاربران را از بین می‌برد، اما از دید تیم پروژه، حفظ عرضه‌ای که کاربران برای آن وارد شبکه شده‌اند، مسیر بهتری برای ادامه فعالیت زانو است.
Gateway Addresses چه نقشی داشت؟
زانو یک بلاک‌چین لایه‌اول است که در مه ۲۰۱۹ با تمرکز بر پرداخت‌های خصوصی راه‌اندازی شد. تراکنش‌های خصوصی استاندارد آن، فرستنده، گیرنده، مبلغ منتقل‌شده و نوع دارایی را پنهان می‌کنند. این شبکه علاوه بر توکن بومی ZANO، امکان ایجاد و ضرب دارایی‌های دیجیتال سفارشی را نیز فراهم می‌کند و Freedom Dollar یا fUSD یکی از این دارایی‌هاست.
Gateway Addresses برای ساده‌تر کردن اتصال پل‌ها، صرافی‌ها و سرویس‌های پرداخت به زانو طراحی شده بود. این قابلیت به این خدمات اجازه می‌داد وجوه را از طریق موجودی شبیه حساب مدیریت کنند؛ مدلی که برای یکپارچه‌سازی عملیاتی ساده‌تر از مدیریت جداگانه خروجی‌های تراکنش است.
پیش از این قابلیت، کیف‌پول‌های معمولی زانو وجوه را در قالب خروجی‌های جداگانه تراکنش یا UTXO ثبت می‌کردند، نه یک موجودی واحد در سبک حساب بانکی. بنابراین صرافی‌ها و سرویس‌های دیگر باید بلاک‌چین را برای یافتن پرداخت‌های ورودی بررسی می‌کردند، خروجی‌ها را پیگیری می‌کردند و هنگام پردازش برداشت، خروجی‌های مناسب را انتخاب می‌کردند.
زانو هنوز گزارش فنی کامل یا پسامرگ این رخداد را منتشر نکرده است. با این حال، فن ولزن تأیید کرده که آدرس‌های فعال در زنجیره به‌روزشده فعال نیستند و پس از بررسی، ممیزی و آزمایش کد Gateway Address بازخواهند گشت. این موضوع نشان می‌دهد قابلیت آسیب‌دیده فعلاً در نسخه بازیابی‌شده کنار گذاشته شده است.
تصویر بازار زانو و چند دارایی دیگر
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، قیمت ZANO به ۵٫۷۲۶۶۸۰۱۷۸۴ دلار رسیده بود. این دارایی در ۲۴ ساعت ۲۴٫۱۳ درصد و طی هفت روز ۲۲٫۸۴ درصد کاهش داشت. این ارقام مربوط به زمان ثبت داده‌ها در ساعت ۲۲:۰۴ به وقت +۰۳:۳۰ است و صرفاً تصویر بازار در همان زمان را نشان می‌دهد.
در همان داده‌های Moneyiar، قیمت MON از شبکه Monad برابر با ۰٫۰۲۵۹۲۳۳۸۹۱ دلار بود؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۳٫۲۶ درصد و در هفت روز ۳٫۰۳ درصد افزایش داشت. قیمت XPL مربوط به Plasma نیز ۰٫۱۱۰۷۴۶۳۳۵۳ دلار ثبت شد؛ تغییر ۲۴ساعته آن منفی ۲٫۸۸ درصد و تغییر هفت‌روزه‌اش مثبت ۱۷٫۹۳ درصد بود.
همچنین TEL از Telcoin با قیمت ۰٫۰۰۱۶۴۰۹۰۱۳ دلار معامله می‌شد و در ۲۴ ساعت ۰٫۴۹ درصد افت، اما در هفت روز ۶٫۱۴ درصد رشد داشت. داده‌های ارائه‌شده برای TEL در ساعت ۲۲:۰۴ و برای MON و XPL در ساعت ۲۲:۰۳ به وقت +۰۳:۳۰ ثبت شده‌اند.
بازگرداندن زنجیره اکنون برای اکوسیستم زانو یک مسئله فنی و عملیاتی هم‌زمان است: مشارکت بازیگران شبکه برای اجرای نسخه جدید ضروری است، در حالی که تیم پروژه باید آثار حذف تاریخچه یک‌ماهه، پرداخت‌های انجام‌شده و دارایی‌های غیرمجاز را بررسی کند. جزئیات فرایند جبران خسارت و ادعاها هنوز قرار است از سوی تیم زانو اعلام شود.
