عدد «نرخ سود» به‌تنهایی نمی‌گوید یک وام چقدر برایتان هزینه دارد. چیزی که در زندگی روزمره مهم است، مبلغ قسط ماهانه و سود کلی است که در طول دوره می‌پردازید. در این مطلب روش رایج محاسبهٔ قسط در وام‌های بانکی، یعنی اقساط مساوی ماهانه، را توضیح می‌دهیم.
فرمول قسط مساوی ماهانه
در این روش همهٔ قسط‌ها یک مبلغ‌اند. فرمول:
A = P × r × (1+r)n ÷ ((1+r)n − 1)
- P: مبلغ وام
- r: نرخ سود ماهانه = نرخ سالانه ÷ ۱۲ (به‌صورت اعشاری؛ مثلاً ۲۴٪ سالانه یعنی ۰٫۰۲ ماهانه)
- n: تعداد اقساط (ماه)
- A: مبلغ هر قسط
مثال: وام ۱۰۰ میلیونی، ۳ ساله، نرخ ۲۴٪
- P = ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
- r = ۰٫۲۴ ÷ ۱۲ = ۰٫۰۲
- n = ۳۶
با این اعداد، قسط ماهانه حدود ۳٬۹۲۳٬۰۰۰ تومان میشود. کل بازپرداخت حدود ۳۶ × ۳٬۹۲۳٬۰۰۰ ≈ ۱۴۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان است؛ یعنی حدود ۴۱ میلیون تومان سود می‌دهید.
شاید انتظار داشتید سود ۳ سال با نرخ ۲۴٪ برابر ۷۲ میلیون باشد. اما سود هر ماه روی ماندهٔ وام حساب میشود و مانده هر ماه کمتر میشود؛ برای همین سود کل خیلی کمتر از ضرب سادهٔ نرخ در سال‌هاست.
چرا قسط‌های اول بیشتر «سود» است؟
هر قسط دو بخش دارد: سود ماه (نرخ ماهانه × ماندهٔ وام) و بازپرداخت اصل (بقیهٔ قسط). در ماه اول مانده زیاد است، پس بخش بزرگ‌تر قسط سود است. هرچه جلوتر بروید، سهم اصل بیشتر میشود. در مثال بالا:
- ماه اول: سود ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ و اصل حدود ۱٬۹۲۳٬۰۰۰ تومان
- ماه آخر: سود حدود ۷۷٬۰۰۰ و اصل حدود ۳٬۸۴۶٬۰۰۰ تومان
به همین دلیل اگر قصد تسویهٔ زودتر دارید، هرچه زودتر این کار را بکنید، سود بیشتری صرفه‌جویی می‌کنید (شرایط تسویهٔ پیش از موعد را از بانک بپرسید).
وام قرض‌الحسنه با کارمزد
کارمزد وام قرض‌الحسنه هم معمولاً روی مانده حساب میشود. برای تخمین قسط کافی است نرخ کارمزد (مثلاً ۴٪) را به‌جای نرخ سود بگذارید.
چیزهایی که فرمول نشان نمی‌دهد
- کارمزد ابتدای دوره، بیمه یا هزینه‌های جانبی
- سپردهٔ بلوکه‌شده که در عمل هزینهٔ وام را بالا می‌برد
- روش‌های محاسبهٔ متفاوت بعضی بانک‌ها و مؤسسات
پس عدد فرمول تخمین خوبی است، اما مبلغ نهایی را از بانک بگیرید.
محاسبهٔ سریع و پیگیری اقساط
برای این‌که خودتان فرمول را حساب نکنید، از محاسبه‌گر قسط وام مانیار استفاده کنید؛ قسط ماهانه، سود کل و جدول کامل اقساط را نشان می‌دهد. بعد از گرفتن وام هم می‌توانید آن را در بخش وام و اقساط مانیار ثبت کنید تا قسط‌های پرداخت‌شده و باقی‌مانده را ببینید و قبل از هر سررسید یادآوری بگیرید.