کمیته پرداخت‌ها و زیرساخت‌های بازار (CPMI) در گزارشی تازه، نقش بانک‌های مرکزی را در نظام پرداختی که در کنار پول خصوصی، استیبل‌کوین‌ها، سپرده‌های توکنیزه و پلتفرم‌های برنامه‌پذیر شکل می‌گیرد، توضیح داده است. این نهاد چهار نقش اصلی برای بانک‌های مرکزی برشمرده: صادرکننده، اپراتور، ناظر و تسهیل‌گر. گزارش تأکید می‌کند که نوآوری بخش خصوصی می‌تواند در کنار پول بانک مرکزی فعالیت کند، اما بانک مرکزی همچنان محور تسویه قابل اعتماد در نظام پرداخت باقی می‌ماند.
این تحلیل در ۲۹ اکتبر منتشر شد و طبق گزارش CryptoSlate، به میزبانی بانک تسویه بین‌المللی (BIS) تهیه شده است. موضوع اصلی آن، چگونگی سازگار شدن زیرساخت‌ها و سیاست‌های پرداخت با تنوع فزاینده ابزارهای دیجیتال است؛ ابزارهایی که در کنار سامانه‌های پرداخت سریع و ارائه‌دهندگان غیربانکی خدمات پرداخت قرار می‌گیرند.
پول بانک مرکزی؛ لنگر تسویه
CPMI پول بانک مرکزی را امن‌ترین و نقدشونده‌ترین دارایی تسویه برای سامانه‌های مهم و اثرگذار بر کل نظام مالی توصیف می‌کند. در این چارچوب، پول بانک مرکزی نقش یک لنگر مشترک را دارد و به تبدیل‌پذیری هم‌ارزش میان ابزارهای پرداخت مختلف کمک می‌کند؛ یعنی ابزارهای گوناگون پرداخت بتوانند به ارزش اسمی یکسان به یکدیگر تبدیل شوند.
در مقابل، شرکت‌های خصوصی می‌توانند خدماتی متناسب با نیاز گروه‌های مختلف کاربران توسعه دهند. از نگاه کمیته، این بخش با ایجاد رقابت، افزایش کارایی و گسترش دسترسی، مکمل نقش پول بانک مرکزی است. بنابراین، چارچوب پیشنهادی نه حذف نوآوری خصوصی را دنبال می‌کند و نه یکسان‌سازی همه ابزارهای پرداخت را؛ بلکه بر وجود یک پایه مشترک برای تسویه، در کنار گزینه‌های متنوع بخش خصوصی، تکیه دارد.
استیبل‌کوین‌ها در این بحث، دارایی‌های دیجیتالی هستند که برای حفظ ارزش نسبتاً پایدار طراحی می‌شوند. سپرده‌های توکنیزه نیز نمایش دیجیتال سپرده‌ها روی زیرساخت‌های توزیع‌شده یا قابل برنامه‌ریزی‌اند. CPMI این ابزارها را همراه با پلتفرم‌های برنامه‌پذیر بررسی می‌کند تا مشخص شود هرکدام چه جایگاهی در شبکه گسترده‌تر پرداخت پیدا می‌کنند.
چهار نقش بانک‌های مرکزی
نخستین نقش، صادرکنندگی است. بانک مرکزی در این جایگاه باید درباره نهادهایی که اجازه نگهداری حساب نزد بانک مرکزی دارند، خدمات قابل استفاده برای آنها و شرایط دسترسی تصمیم بگیرد. این سه موضوع از یکدیگر جدا نیستند: واجد شرایط بودن تعیین می‌کند چه کسی به حساب دسترسی داشته باشد و نوع خدمات و شرایط، دامنه عملی این دسترسی را مشخص می‌کند.
دومین نقش، اپراتوری زیرساخت است. بانک مرکزی باید میان به‌روزرسانی سامانه‌های موجود یا ایجاد پلتفرم‌های جدید انتخاب کند. CPMI در این تصمیم، تاب‌آوری، نوآوری و ریسک‌های اجرایی را هم‌زمان در نظر می‌گیرد. به بیان دیگر، یک پیشرفت فنی بالقوه باید در کنار دشواری‌های راه‌اندازی، اداره و حفظ پایداری زیرساخت ارزیابی شود.
سومین نقش، نظارت است. بانک‌های مرکزی باید بررسی کنند که آیا ترتیبات نوظهور، از جمله استیبل‌کوین‌ها و سازوکارهای توکنیزه، کارکردهایی مشابه زیرساخت‌های بازار مالی دارند یا نه. اهمیت سیستمی، حاکمیت و تاب‌آوری عملیاتی از جمله موضوعاتی است که در این ارزیابی مطرح می‌شود. در مورد ترتیبات پول دیجیتال، تمرکز فقط بر فناوری نیست؛ بلکه کارکرد واقعی این ابزارها و ریسک‌هایی که ممکن است در سراسر نظام ایجاد کنند نیز اهمیت دارد.
چهارمین نقش، تسهیل‌گری است. بانک مرکزی می‌تواند ذی‌نفعان مختلف را برای حل مشکلاتی که هیچ بازیگر منفردی به‌تنهایی قادر به حل آنها نیست گرد هم آورد، از راه‌حل‌های بازار حمایت کند و به شکل‌گیری رویه‌ها و استانداردهای مشترک کمک کند. این نقش، هماهنگی میان بازیگران را در کنار دسترسی به حساب، اداره زیرساخت و نظارت قرار می‌دهد.
فرصت‌ها و ریسک‌های نظام پرداخت متنوع
CPMI تنوع بیشتر در پرداخت‌ها را هم‌زمان دارای فرصت و ریسک می‌داند. تعدد ترتیبات می‌تواند در شرایطی به کارایی، رقابت و نوآوری بیشتر منجر شود؛ اما همین تنوع ممکن است وابستگی‌های تازه‌ای میان بازیگران ایجاد کند. همچنین ریسک‌های اعتباری، نقدینگی، عملیاتی و سایبری ممکن است پدیدار شوند یا شدت بگیرند.
کمیته عواملی مانند اثرات شبکه‌ای، رابطه میان تمرکز و پراکندگی و اعتماد به پول را نیروهای ماندگار شکل‌دهنده این نظام می‌داند. ابزارهای فنی جدید وارد محیطی می‌شوند که همچنان تحت تأثیر این عوامل است؛ به همین دلیل، نحوه اتصال بازیگران و سامانه‌ها به یک مسئله سیاست‌گذاری تبدیل می‌شود.
این گزارش بر استفاده هماهنگ از ابزارهای سیاستی، قابلیت سازگاری و همکاری مستمر میان کشورها تأکید دارد. در عین حال، CPMI می‌پذیرد که سیاست‌های بانک‌های مرکزی در حوزه‌های قضایی مختلف می‌تواند متفاوت باشد. در نتیجه، نقش مشترک بانک مرکزی به معنای اجرای یک الگوی کاملاً یکسان در همه کشورها نیست، بلکه به چگونگی ترکیب دسترسی، زیرساخت، نظارت و هماهنگی در هر نظام بستگی دارد.
تصویر بازار؛ داده‌های Moneyiar
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در زمان ثبت‌شده، توکن STABLE با قیمت ۰٫۰۲۶۵۴۹۸۴۷۳ دلار معامله می‌شد؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۲٫۵۱ درصد کاهش و در هفت روز ۱۰٫۸۴ درصد افزایش داشت. قیمت Celestia با نماد TIA برابر با ۰٫۵۳۲۱۵۷۶۰۲۹ دلار بود؛ تغییر ۲۴ساعته آن صفر درصد و تغییر هفت‌روزه‌اش منفی ۱۱٫۸۵ درصد ثبت شد.
همچنین NEX با قیمت ۰٫۰۰۰۰۰۰۶۱۵۱ دلار، رشد ۱٫۶۱ درصدی در ۲۴ ساعت و افت ۱۳٫۹۷ درصدی در هفت روز را نشان می‌داد. قیمت ORDI نیز ۳٫۵۴۹۱۴۵۹۲۷۶ دلار بود و در ۲۴ ساعت ۱٫۴ درصد و در هفت روز ۲٫۵۴ درصد کاهش داشت. زمان ثبت داده‌های STABLE و ORDI، ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۲۲:۳۹ به وقت +۰۳:۳۰، و زمان ثبت داده‌های TIA و NEX، همان تاریخ ساعت ۲۲:۳۸ به وقت +۰۳:۳۰ بوده است.
