استارتاپ DATA که با پشتیبانی a16z crypto فعالیت می‌کند، پس از دریافت سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیون دلاری از بنیاد Sui، قصد دارد بلاک‌چین اختصاصی خود را تعطیل و فعالیتش را به شبکه Sui منتقل کند. این شرکت که پیش‌تر با نام Story Protocol شناخته می‌شد، اکنون تمرکز خود را از ثبت گسترده حقوق مالکیت فکری به ردیابی منشأ، رضایت و حقوق استفاده از داده‌های آموزشی هوش مصنوعی محدود کرده است. به گزارش CoinDesk، این تغییر نتیجه چند سال تلاش برای ثبت مالکیت فکری روی بلاک‌چین و مواجهه با دشواری تغییر بازارهای جاافتاده صدور مجوز است.
از مالکیت فکری گسترده تا داده‌های هوش مصنوعی
DATA در سال ۲۰۲۲ با هدفی گسترده‌تر آغاز به کار کرد. برنامه اولیه این بود که صاحبان حقوق بتوانند دارایی‌هایی مانند موسیقی، اختراع‌ها و نشان‌های تجاری را روی بلاک‌چین ثبت کنند و شرایط استفاده دیگران از آن‌ها را تعیین کنند. این شرکت برای توسعه این ایده در مجموع ۱۴۰ میلیون دلار جذب کرد و بلاک‌چین خود را ساخت.
با این حال، آندره‌آ موتونی، مدیرعامل DATA Foundation، گفت بسیاری از حوزه‌های مالکیت فکری از قبل سازوکارهای تثبیت‌شده‌ای داشتند و دارندگان بزرگ حقوق نیز علاقه محدودی به عرضه دارایی‌های خود در قالب مجوزدهی بدون نیاز به اجازه قبلی نشان می‌دادند. به گفته او، شرکت در ابتدا تلاش می‌کرد حوزه‌های بسیار زیادی را هم‌زمان پوشش دهد و تغییر ساختار بازار مالکیت فکری دشوارتر از انتظار بود.
این تجربه در ماه ژوئن به تغییر نام و جهت‌گیری Story Protocol به DATA Foundation انجامید. شرکت در مرحله نخست به بازار داده‌های آموزشی هوش مصنوعی روی آورد و اکنون تمرکز خود را باریک‌تر کرده است: ساخت زیرساختی برای ثبت منشأ داده‌ها و حقوق مربوط به استفاده از آن‌ها.
محصول اصلی این شرکت Trace نام دارد. Trace یک سامانه ثبت سوابق است که نشان می‌دهد یک داده آموزشی از کجا آمده، چه کسی آن را ارائه کرده، چه شرایطی هنگام مشارکت پذیرفته شده و خریدار چه حقوقی برای استفاده از آن دارد. این اطلاعات می‌تواند برای بررسی اصالت و سابقه صدور مجوز داده به کار رود.
چرا داده‌های آموزشی اهمیت پیدا کرده‌اند؟
تمرکز جدید DATA بخشی از تجربه این شرکت با Poseidon شکل گرفت؛ یک شرکت داده‌های هوش مصنوعی که توسط تیم Story ایجاد و پرورش داده شد و داده‌های مورد استفاده برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی را جمع‌آوری و پردازش می‌کند.
موتونی گفت خریداران مجموعه‌داده‌ها گاهی ابزار کافی برای بررسی اصالت، مجوز قانونی یا انحصاری بودن داده‌های پیشنهادی ندارند. در یک مورد، فروشندگان مجموعه‌ای را به‌عنوان داده انحصاری به Poseidon عرضه کردند، در حالی که همان داده از فروشندگان دیگری نیز در دسترس بود. او همچنین گفت در مقطعی داده متعلق به خود شرکت دوباره به آن پیشنهاد شد.
Trace برای ایجاد سابقه‌ای قابل بررسی از هر فایل طراحی شده است. برای نمونه، اگر یک ویدیو یا فایل صوتی از طریق یک بازار داده همکار بارگذاری شود، این سامانه رسیدی برای آن ایجاد می‌کند. این رسید می‌تواند زمان ثبت، شرایطی را که مشارکت‌کننده پذیرفته و رویدادهای بعدی مربوط به صدور مجوز یا پرداخت را در خود داشته باشد.
پلتفرم Kled که به افراد برای مشارکت در ارائه داده پول می‌پردازد، بخش بزرگی از فعالیت فعلی Trace را تأمین می‌کند. به گفته مدیرعامل DATA، Kled روزانه بین سه تا چهار میلیون مشارکت ثبت می‌کند؛ این رقم شامل سوابق قدیمی‌ای هم می‌شود که در حال انتقال به Trace هستند. این تعداد، حجم داده‌های ثبت‌شده را نشان می‌دهد، نه لزوماً میزان داده‌هایی را که به درآمد صدور مجوز منجر شده‌اند. DATA تعداد سوابقی را که درآمد licensing ایجاد کرده‌اند اعلام نکرده است.
هدف فعلی شرکت رقابت مستقیم با بازارهای داده نیست، بلکه فراهم کردن زیرساختی برای بررسی‌پذیری و منشأ داده‌هاست. موتونی احتمال راه‌اندازی بازار اختصاصی در آینده را رد نکرد، اما جزئیات بیشتری درباره آن ارائه نداد.
انتقال به Sui و آینده توکن DATA
DATA پس از بررسی هزینه‌های اداره یک بلاک‌چین مستقل تصمیم گرفت انرژی بیشتری را صرف محصول Trace و پروتکل مرتبط با آن کند. اجرای یک شبکه اختصاصی به مهندسان، اعتبارسنج‌ها، حسابرسی‌ها و ارائه‌دهندگان زیرساخت نیاز دارد؛ در حالی که بخش اصلی فعالیت شرکت بر یک محصول متمرکز شده است.
سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیون دلاری بنیاد Sui، مسیر انتقال را فراهم می‌کند و این بنیاد را به بزرگ‌ترین دارنده نهادی DATA Network تبدیل خواهد کرد. جزئیات مالی این سرمایه‌گذاری اعلام نشده است. موتونی گفت Sui در برنامه‌های محصول DATA رویکردی مداخله‌گرانه ندارد.
یکی از مزیت‌های مورد اشاره شرکت، دسترسی به ابزارهای اکوسیستم Sui است. Walrus می‌تواند برای نگهداری نسخه‌هایی از فایل‌های اصلی ثبت‌شده در Trace استفاده شود و Seal امکان رمزگذاری فایل‌ها و محدود کردن دسترسی به خریدارانی را فراهم می‌کند که مجوز مناسب دارند. در وضعیت فعلی، Trace اطلاعات مربوط به فایل را ثبت می‌کند، اما خود فایل را نگهداری نمی‌کند. افزودن فضای ذخیره‌سازی به خریداران اجازه می‌دهد نسخه دریافتی را با فایل اصلی مقایسه کنند و تغییرات احتمالی را راحت‌تر تشخیص دهند.
توکن فعلی DATA نیز قرار است با نسبت یک‌به‌یک به Sui منتقل شود. تا پایان مهاجرت، بلاک‌چین کنونی شرکت فعال می‌ماند و طبق اطلاعیه منتشرشده، دارندگان توکن حقوق و برنامه‌های واگذاری فعلی خود را حفظ خواهند کرد. میزان سرمایه باقی‌مانده از ۱۴۰ میلیون دلار تأمین‌شده قبلی اعلام نشده، اما سرمایه‌گذاران فعلی از جمله a16z crypto همچنان در این پروژه حضور دارند.
تصویر فعلی بازار
بر اساس داده‌های Moneyiar در ساعت ۲۳:۰۹ روز ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ به وقت +۰۳:۳۰، قیمت DATA برابر با ۰٫۱۴۹۲۶ دلار بود و این توکن در ۲۴ ساعت ۴٫۹۲ درصد و در هفت روز ۲۱٫۶۳ درصد کاهش داشت. قیمت SUI نیز ۰٫۹۷۲۴ دلار ثبت شد؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۵٫۴۶ درصد و در هفت روز ۵٫۹۸ درصد افت کرد.
در همین زمان، اتریوم با قیمت ۲٬۳۸۲٫۱۵ دلار معامله می‌شد و تغییرات ۲۴ساعته و هفت‌روزه آن به‌ترتیب منفی ۳٫۹ درصد و منفی ۲٫۵۴ درصد بود. قیمت RAIN نیز ۰٫۰۰۸۵۶۳ دلار گزارش شد؛ این توکن در ۲۴ ساعت ۵٫۸۳ درصد و در هفت روز ۹٫۸۷ درصد کاهش داشت. این ارقام صرفاً تصویر بازار در زمان اعلام‌شده را نشان می‌دهند و توصیه سرمایه‌گذاری نیستند.
