ایلان ماسک اعلام کرده است که هیئت‌مدیره اسپیس‌ایکس و تسلا، هرکدام کمیته‌ای ویژه از مدیران مستقل تشکیل داده‌اند تا امکان ادغام دو شرکت را بررسی کنند؛ با این حال هنوز هیچ توافق یا قراردادی امضا نشده است. چنین معامله‌ای می‌تواند مجموعه‌ای با ارزش تقریبی ۳.۵ تریلیون دلار ایجاد کند که از خودروهای برقی و موشک گرفته تا ربات‌های انسان‌نما، ماهواره‌ها، شبکه اجتماعی ایکس و چت‌بات گروک را زیر یک مالکیت جمع کند.
ماسک این موضوع را روز سه‌شنبه در تماس تلفنی مربوط به گزارش مالی سه‌ماهه سوم اسپیس‌ایکس مطرح کرد و گفت ادغام دو شرکت مزایای قابل‌توجهی دارد، زیرا کسب‌وکارهای آن‌ها در حوزه «همگرایی ابرهوش» قرار گرفته‌اند. ابرهوش در ادبیات فناوری به مرحله‌ای اشاره دارد که هوش مصنوعی از توانایی انسان فراتر می‌رود و ممکن است با سرعتی بیشتر از توان نظارت انسان، خودش را بهبود دهد.
ادغامی فراتر از موشک و خودرو
در صورت نهایی‌شدن معامله، شرکت ترکیبی طیف گسترده‌ای از دارایی‌های مرتبط با فناوری و هوش مصنوعی را در اختیار خواهد داشت: چت‌بات گروک، شبکه اجتماعی ایکس، منظومه ماهواره‌ای استارلینک، پروژه ترا‌فب برای ساخت تراشه، طرح مرکز داده مداری استارمایند و کسب‌وکارهای رباتاکسی و ربات انسان‌نمای اپتیموس تسلا.
به زبان ساده، ساختار جدید می‌تواند مدل‌های هوش مصنوعی، تراشه‌های اختصاصی، کارخانه تولید تراشه، ربات‌ها، ماهواره‌های ارتباطی و خودروهای خودران را در یک شرکت جمع کند. اسپیس‌ایکس پیش‌تر در سال‌های اخیر با شرکت‌های مرتبط با ماسک نیز ادغام‌هایی انجام داده است: در مارس ۲۰۲۵، ایکس‌ای‌آی شرکت ایکس را جذب کرد؛ در فوریه، اسپیس‌ایکس ایکس‌ای‌آی را در معامله‌ای با ارزش‌گذاری ۲۵۰ میلیارد دلار در خود ادغام کرد و در ژوئن نیز وارد بازار سهام شد.
اسپیس‌ایکس در سه‌ماهه سوم ۱۴.۵۸ میلیارد دلار درآمد گزارش کرد؛ رقمی که از برآورد ۱۲.۷۲ میلیارد دلاری تحلیلگران بیشتر بود. این شرکت همچنین برای نخستین‌بار پس از عرضه عمومی سهام، سود فصلی ثبت کرد. طبق گزارش، اجاره توان پردازشی مزارع سرور هوش مصنوعی به شرکت‌هایی مانند آنتروپیک و گوگل در این عملکرد نقش داشت.
استارمایند و ترا‌فب؛ بخش‌های کلیدی طرح
یکی از بلندپروازانه‌ترین اجزای برنامه اسپیس‌ایکس، استارمایند است؛ طرحی برای قرار دادن مراکز داده هوش مصنوعی در مدار زمین. این شرکت از نهادهای نظارتی آمریکا درخواست کرده است مجوز استقرار حداکثر یک میلیون ماهواره را صادر کنند؛ ماهواره‌هایی که برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی از دسترسی تقریباً دائمی به نور خورشید استفاده خواهند کرد. ماسک آغاز استقرار را اواخر سال ۲۰۲۷ و رسیدن آن به مقیاس قابل‌توجه را در سال ۲۰۲۸ انتظار دارد.
استدلال ماسک این است که زمین با محدودیت فضا و برق مورد نیاز مراکز داده هوش مصنوعی روبه‌رو می‌شود. با این حال، اسناد عرضه عمومی اسپیس‌ایکس هشدار داده‌اند که محاسبات هوش مصنوعی در مدار به فناوری‌های اثبات‌نشده متکی است و ممکن است از نظر تجاری به موفقیت نرسد.
در سوی دیگر، سهم مهم تسلا پروژه ترا‌فب است؛ کارخانه‌ای ۱۶.۸ میلیارد دلاری در تگزاس که دو شرکت برای ساخت آن همکاری می‌کنند. این کارخانه قرار است تراشه‌های مورد نیاز ربات‌های اپتیموس، رباتاکسی‌های سایبرکب و مراکز داده فضایی را تأمین کند.
رأی سهامداران و کنترل ماسک
هنوز هیچ شرایط مالی یا ساختار نهایی برای ادغام اعلام نشده و ماسک نیز تأکید کرده است قطعی دانستن معامله، اغراق‌آمیز خواهد بود. برای اجرای هر معامله، موافقت دارندگان ۵۰ درصد از تمام سهام منتشرشده تسلا لازم است؛ نه فقط ۵۰ درصد سهامدارانی که در رأی‌گیری شرکت می‌کنند. ماسک این شرط را «مانعی نسبتاً بزرگ» توصیف کرده است. مجمع سالانه تسلا برای ۳ دسامبر برنامه‌ریزی شده است.
ماسک حدود ۲۰ درصد سهام تسلا را در اختیار دارد، اما در اسپیس‌ایکس به‌واسطه سهام دارای حق رأی مضاعف، کنترل بیشتری بر آرای شرکت دارد. بارکلیز برآورد کرده است که در شرکت ادغام‌شده، سهم ماسک از حق رأی ممکن است به حدود ۵۶ درصد برسد. به این ترتیب، ادغام می‌تواند کنترل او بر تسلا را افزایش دهد؛ موضوعی که از نظر ساختار حاکمیت شرکتی اهمیت دارد.
بازار واکنش اولیه مثبتی نشان داد. سهام تسلا پس از انتشار اظهارات ماسک تقریباً ۴ درصد رشد کرد و سهام اسپیس‌ایکس حدود ۱۰ درصد بالا رفت. دن آیوز از شرکت یورک‌ویل آیوز گفته است اصل ادغام برای هر دو شرکت منطقی به نظر می‌رسد، اما قیمت معامله تعیین‌کننده خواهد بود. او برآورد کرده است ارزش‌گذاری هر سهم تسلا در حدود ۵۵۰ دلار می‌تواند برای جلب حمایت سهامداران لازم باشد. جن مانستر از شرکت دیپ‌واتر نیز احتمال انجام معامله طی دو سال آینده را ۹۵ درصد دانسته است.
با وجود این خوش‌بینی، پیوند شرکت فضاییِ پیمانکار ارتش آمریکا، نهادهای اطلاعاتی و ناسا با تسلا که به کارخانه شانگهای وابستگی زیادی دارد، می‌تواند از سوی واشنگتن و پکن با بررسی‌های امنیت ملی روبه‌رو شود. بنابراین، مسیر ادغام علاوه بر رأی سهامداران، به ملاحظات نظارتی و ساختار نهایی معامله نیز بستگی خواهد داشت.
تصویر فعلی بازار؛ داده‌های مانیار
بر اساس داده‌های بازار مانیار در ساعت ۲۳:۲۹ روز ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶:
- چین‌لینک (LINK) با قیمت ۱۱.۹۱۷۱۸۴۲۹۴۳ دلار، طی ۲۴ ساعت ۴.۸۸ درصد و طی هفت روز ۴.۱۳ درصد کاهش داشته است.
- ایپ‌کوین (APE) با قیمت ۰.۱۳۵۳۶۲۸۶۲۸ دلار، در ۲۴ ساعت ۸.۲۰ درصد و در هفت روز ۵.۲۳ درصد افت کرده است.
- توکن WOULD با قیمت ۰.۰۳۵۱۴۱۲۸۳۷ دلار، در ۲۴ ساعت ۰.۳۳ درصد و در هفت روز ۱۰.۶ درصد رشد کرده است.
- توکن Data Network (DATA) با قیمت ۰.۱۴۸۰۱۹۱۱۸۲ دلار، در ۲۴ ساعت ۶.۱۸ درصد و در هفت روز ۲۲.۰۲ درصد پایین آمده است.
