ویتالیك بوترین، یکی از چهره‌های اصلی اتریوم، در مسیر افزایش سرعت اثبات‌های دانش صفر، خواستار تعیین سقفی سخت برای هزینه اثبات هر واحد گس در بلاک‌های این شبکه شده است. مسئله اصلی این است که حتی اگر بیشتر بلاک‌ها سریع اثبات شوند، یک بلاک مجاز اما عمداً دشوار نباید بتواند بار محاسباتی غیرقابل‌پیش‌بینی به اپراتورهای مستقل اثبات‌گر تحمیل کند. این موضوع می‌تواند بر طراحی ظرفیت شبکه، سخت‌افزار مورد نیاز و آینده اثبات‌های اجرایی اتریوم اثر بگذارد.
آزمون تازه برای سرعت اثبات‌های دانش صفر
به گزارش CryptoSlate، بوترین در پستی در ۱۵ اکتبر از تیم Airbender شرکت ZKsync تقدیر کرد و سه اولویت را برای راستی‌آزمایی رسمی سامانه‌های اثباتی برشمرد: سازگاری نمایش ریاضی اجرای برنامه با مشخصات اتریوم، محدود کردن هزینه اثبات نسبت به گس بلاک و ایمن‌سازی خود سامانه اثبات.
گس در اتریوم روشی برای اندازه‌گیری کار محاسباتی و محدود کردن مصرف منابع در هر بلاک است. با این حال، یک واحد گس الزاماً به مقدار ثابتی از کار برای تولید اثبات تبدیل نمی‌شود. برخی عملیات یا ورودی‌ها می‌توانند برای اثبات‌گر بسیار سنگین‌تر از چیزی باشند که هزینه گس آن‌ها نشان می‌دهد. بنابراین، سقف مورد نظر بوترین باید میان ظرفیت مجاز یک بلاک و منابع لازم برای تولید اثبات، از جمله در دشوارترین حالت‌های مجاز، ارتباطی روشن ایجاد کند.
تفاوت میان اجرای سریع و اثبات سریع
پیشنهاد EIP-7904 در تحلیل هزینه محاسباتی خود رسیدن به سرعت ۱۰۰ میلیون گس در ثانیه را برای کلاینت‌های اجرای بومی و بهینه بررسی می‌کند، اما تغییر در قیمت‌گذاری گس محاسباتی را پیشنهاد نمی‌دهد. این پیشنهاد تا ۱۸ اکتبر در مرحله «آخرین فراخوان» و اطلاعاتی قرار داشت و مهلت بررسی آن ۱ نوامبر تعیین شده بود.
این نتیجه‌گیری بر اجرای اتریوم روی یک پردازنده معمولی متمرکز است، نه تولید اثبات‌های ZK-SNARK. خود EIP-7904 نیز صراحتاً می‌گوید که تحلیل آن به‌طور خاص تولید اثبات را پوشش نمی‌دهد. بهبودهایی که با فهرست‌های دسترسی سطح بلاک ایجاد شده‌اند و امکان پردازش موازی را افزایش می‌دهند، برای اجرای عادی اهمیت دارند؛ اما بار محاسباتی اثبات مسیر متفاوتی دارد.
در سمت اثبات، ZKsync در اطلاعیه ۱۳ اکتبر اعلام کرد یک کارت گرافیک NVIDIA RTX PRO 6000 Blackwell توانسته است ۹۹ درصد از ۷۲۰۰ بلاک پیاپی شبکه اصلی اتریوم را، با احتساب آماده‌سازی شاهد، در کمتر از ۱۰ ثانیه اثبات کند. تمام بلاک‌های نمونه در کمتر از ۱۲ ثانیه به پایان رسیدند. این شرکت همچنین پیکربندی‌های زنده ETHproofs با دو و چهار کارت گرافیک را معرفی کرد.
این ارقام عملکرد روی بلاک‌های نمونه را نشان می‌دهند، اما تضمین حداکثر هزینه باید همه بارهای کاری مجاز را پوشش دهد؛ حتی بلاک‌هایی که عمداً برای اثبات دشوار ساخته شده‌اند. برای یک اپراتور مستقل، تفاوت مهم است: عملکرد معمول می‌تواند با یک پیکربندی کوچک قابل قبول باشد، اما دشوارترین بلاک قانونی است که ظرفیت ذخیره سخت‌افزاری مورد نیاز را تعیین می‌کند.
چرا یک واحد گس برای همه عملیات کافی نیست؟
اندازه‌گیری‌های منتشرشده در ۲۷ ژانویه از سوی لین اوشیتانی در Nethermind Research نشان دادند که پیش‌کامپایل‌های رمزنگاری و برخی عملیات حساب پیمانه‌ای یا تقسیم، نسبت به گس مصرفی، هزینه اثبات بیشتری دارند. این هزینه میان اثبات‌گرها متفاوت بود و تعداد چرخه‌های ZK نیز الزاماً به زمان سپری‌شده یکسان برای همه عملیات تبدیل نمی‌شد.
این بررسی با تغییر تعداد عملیات و ثابت نگه داشتن زمینه اجرای اطراف آن‌ها، زمان نهایی اثبات را برآورد کرد. آزمایش‌ها از SP1 نسخه ۵.۲.۳ با sp1-cluster و RISC0 نسخه ۳.۰.۴ استفاده کردند؛ اجرای آزمایش نیز با reth نسخه ۱.۹.۳ و چهار کارت NVIDIA GeForce RTX 4090 انجام شد. در این بررسی، اعتبارسنجی سرصفحه بلاک لحاظ نشد و عملیات BLOCKHASH نیز به‌طور ناخواسته از قلم افتاد؛ بنابراین، بررسی کامل هزینه‌های وابسته به آرگومان به کار بیشتری نیاز دارد.
چارچوب بنچمارک بدترین حالت بنیاد اتریوم در ژانویه، توان اثبات لازم را به سقف گس بلاک و مهلت تعیین‌شده برای اثبات مرتبط می‌کند. در چنین رویکردی، حتی یک بلاک دشوار باید در بودجه زمانی و سخت‌افزاری مورد نظر جا بگیرد. با این حال، هزینه ثابت تولید اثبات، تجمیع غیرخطی، تنظیمات امنیتی، نوع سخت‌افزار و مجموعه کلاینت‌ها و سامانه‌های اثباتی مشارکت‌کننده نیز باید در محاسبه نهایی لحاظ شوند.
پیامدهای طراحی برای اپراتورها و کاربران
یک راه، بهینه‌سازی مدار یا مسیر اجرایی پرهزینه است؛ در این حالت ممکن است کار اثبات کاهش یابد، بدون اینکه تعداد واحدهای گس تراکنش تغییر کند. راه دیگر، قیمت‌گذاری وزنی گس ZK و تعیین سقف جداگانه برای عملیات سنگین در هر بلاک است. چنین مدلی می‌تواند پیش از پر شدن سهم گس اجرای عادی، ورود بارهای اثبات‌محور را محدود کند؛ البته کارایی آن به دقت وزن‌هایی بستگی دارد که برای عملیات و ورودی‌های دشوار تعیین می‌شوند.
سقف منابع با سازوکار پرداخت یکی نیست. سقف مشخص می‌کند چه مقدار کار اجازه ورود دارد، اما به‌تنهایی تعیین نمی‌کند کاربر چه مبلغی بپردازد یا اثبات‌گر چه درآمدی داشته باشد. پیشنهاد EIP-7999 برای بازار کارمزد چندبعدی، که داده‌های فراخوانی را منبعی جداگانه در نظر می‌گیرد، همچنان در وضعیت پیش‌نویس است.
افزایش قیمت گس عملیات پرهزینه نیز از مسیر سهم گس موجود عمل می‌کند: در سقف ثابت، تعداد کمتری از آن عملیات وارد بلاک می‌شود. طبق سازوکار کارمزد EIP-1559، اگر قیمت مؤثر گس مثبت و بدون تغییر بماند، افزایش گس لازم برای همان تراکنش موفق، مبلغ پرداختی را بیشتر می‌کند.
پیشنهاد اختیاری فعلی برای اثبات اجرا، یعنی EIP-8025، همچنان پیش‌نویس است؛ برای اثبات‌گرها مشوقی تعیین نمی‌کند و حتی در صورت وجود اثبات، اجرای مجدد را حفظ می‌کند. اولویت‌های سپتامبر بنیاد اتریوم نیز اثبات‌های اجباری را به مراحل بعد موکول کرده و ترتیب فورک‌ها هنوز در حال بررسی است.
تصویر فعلی بازار اتریوم
بر اساس داده‌های بازار Moneyiar در ساعت ۲۲:۳۴ روز ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، قیمت اتریوم ۲۴۰۵٫۴۴۹۴۰۱۴۸۶۹ دلار بود؛ این دارایی در ۲۴ ساعت ۰٫۹۷ درصد افزایش و در هفت روز ۳٫۱۸ درصد کاهش داشت.
در همین زمان، شیبا اینو با قیمت ۰٫۰۰۰۰۰۵۰۱۴ دلار، رشد روزانه ۱٫۸۷ درصدی و افت هفتگی ۴٫۰۳ درصدی را ثبت کرد. یونی‌سواپ ۷٫۲۹۴۷۲۲۴۲۳۳ دلار معامله شد و در ۲۴ ساعت ۲٫۵ درصد و در هفت روز ۱٫۰۷ درصد بالا رفت. قیمت Aster نیز در ساعت ۲۲:۳۳، ۰٫۷۰۸۹۷۲۱۳۵۶ دلار بود؛ بازدهی ۲۴ساعته آن ۲٫۲ درصد و بازدهی هفتگی آن ۲٫۰۸ درصد اعلام شد. این ارقام صرفاً تصویر بازار در زمان ذکرشده را نشان می‌دهند.
گام مهندسی بعدی برای اتریوم، تبدیل ظرفیت گس به محدودیتی قابل اتکا برای منابع اثبات است؛ محدودیتی که بارهای کاری مشخص، پیاده‌سازی‌ها، تنظیمات امنیتی، سخت‌افزار و مهلت زمانی را هم‌زمان در نظر بگیرد. چنین چارچوبی به اپراتورهای مستقل نشان می‌دهد برای ادامه تولید اثبات، در بدترین حالت به چه ظرفیتی باید آماده باشند.
