زکش در آستانه دهمین سالگرد راه‌اندازی خود با اختلافی جدی بر سر آینده منابع مالی توسعه شبکه روبه‌رو شده است. چند پیشنهاد متفاوت در جامعه این رمزارز مطرح شده؛ از توقف پرداخت‌های جدید به برنامه کمک‌هزینه توسعه تا انحلال کامل این سازوکار و انتقال منابع به ذخیره‌ای برای پایداری شبکه. در مقابل، طرحی دیگر کاهش تدریجی بودجه توسعه را تا سال ۲۰۳۶ پیشنهاد می‌کند.
این بحث پس از آن شدت گرفت که شان بو، هم‌بنیان‌گذار زکش، در پیش‌نویس پیشنهادی در ۲۶ اکتبر خواستار توقف پرداخت خودکار سهم برنامه «کمک‌هزینه‌های جامعه زکش» یا ZCG شد. به گزارش CryptoSlate، بو معتقد است این برنامه اکنون منابع کافی برای تأمین هزینه توسعه در سال‌های آینده دارد و دیگر نباید به دریافت سهمی از پاداش‌های ایجادشده در شبکه ادامه دهد.
چرا خزانه ZCG محل اختلاف شده است؟
پیشنهاد بو انتقال سهم ۸ درصدی ZCG از پاداش بلوک‌ها به «سازوکار پایداری شبکه» یا NSM است. NSM یک ذخیره پروتکلی به شمار می‌رود که قرار است در آینده از پاداش‌های بلوکی پشتیبانی کند. با این حال، دارایی‌های موجود ZCG حفظ می‌شوند و جریان مالی جداگانه‌ای که تحت کنترل دارندگان توکن است، در پیشنهاد بو دست‌نخورده باقی می‌ماند.
برآورد مطرح‌شده در این پیشنهاد نشان می‌دهد ZCG بیش از ۱۲۵ میلیون دلار منابع در اختیار دارد. این رقم بر پایه حدود ۹۱ هزار و ۴۵۳ واحد ZEC، دارایی‌های دلاری به ارزش ۸.۸ میلیون دلار و ۲.۴ میلیون دلار تعهدات پرداخت‌نشده محاسبه شده است؛ با این فرض که قیمت ZEC هزار و ۳۰۰ دلار باشد. در همین ارزش‌گذاری، سهم سالانه ZCG از پاداش‌ها حدود ۶۸.۳ میلیون دلار برآورد می‌شود، در حالی که هزینه‌های سالانه‌شده آن بر اساس مخارج سه‌ماهه نخست حدود ۶.۱۲ میلیون دلار بوده است.
ماکسیم دسال پیشنهاد تندتری ارائه کرده و خواستار انحلال کامل ZCG شده است. بر اساس طرح او، تصویب کمک‌هزینه‌های جدید متوقف می‌شود و پس از انجام تعهدات موجود، خزانه باقی‌مانده به NSM انتقال می‌یابد. دسال استدلال کرده است که ساختار حکمرانی ZCG به یک گروه مشورتی کوچک اجازه می‌دهد درباره هزینه‌کرد منابعی تصمیم بگیرد که هزینه اقتصادی آن در نهایت بر دوش دارندگان ZEC است. او همچنین ارتباط کاری خود با شرکت بزرگ استخراج زکش، سایفِرپانک، را اعلام کرده، اما گفته پیشنهادش مستقل از شغل اوست.
درخواست برای حذف کل بودجه توسعه
دامنه اختلاف تنها به ZCG محدود نمانده است. تایلر وینکلووس، هم‌بنیان‌گذار جمینای، از پایان دادن به سازوکار کمک‌هزینه‌ها حمایت کرده و جاش سوئیهارت، بنیان‌گذار ZODL، خواستار حذف هر دو جریان مالی توسعه شده است. سوئیهارت می‌گوید حذف تنها سهم ZCG مسئله اصلی را حل نمی‌کند، زیرا برنامه تحت کنترل دارندگان توکن نیز روزانه حدود ۲۱۶ واحد ZEC دریافت می‌کند و با افزایش ارزش رمزارز، با مسئله انباشت منابع مواجه می‌شود.
طرح سوئیهارت انتقال هر دو سهم به NSM را پیشنهاد می‌کند؛ البته تعهدات کمک‌هزینه‌های موجود باید پیش از انتقال منابع انجام شوند. او همچنین ایجاد یک صندوق یک‌باره برای هزینه‌های دفاع حقوقی توسعه‌دهندگان را مطرح کرده که تأمین آن نیازمند تأیید دارندگان توکن است. سوئیهارت اذعان کرده شرکت ZODL اخیراً یک کمک‌هزینه گذشته‌نگر از برنامه تحت کنترل دارندگان توکن برای توسعه هسته پروتکل دریافت کرده و در صورت ادامه فعالیت این برنامه، امکان دریافت منابع بیشتر را داشته است. با این حال، پیشنهاد او همین منبع بالقوه تأمین مالی را حذف می‌کند.
در برابر این دیدگاه‌ها، مشارکت‌کننده‌ای با نام دیسمَد در ۲۷ اکتبر طرحی تدریجی ارائه کرد. طبق این طرح، سهم ترکیبی توسعه‌دهندگان که اکنون ۲۰ درصد است، در حوالی هاوینگ سال ۲۰۲۸ به ۱۰ درصد کاهش می‌یابد، در سال ۲۰۳۲ به ۵ درصد می‌رسد و در سال ۲۰۳۶ به‌طور کامل حذف می‌شود. بنابراین، اختلاف موجود فقط درباره میزان کاهش بودجه نیست؛ بلکه درباره سرعت تغییر و آینده حکمرانی منابع توسعه نیز هست.
رشد زکش اهمیت تصمیم را بیشتر کرده است
این کشمکش در زمانی رخ می‌دهد که ارزش بازار و استفاده از شبکه زکش افزایش یافته است. داده‌های ZecStats نشان می‌دهد ZEC طی یک سال حدود ۲۶۰ درصد رشد کرده، بالاتر از ۱۲۰۰ دلار معامله شده و ارزش بازار آن از ۲۰ میلیارد دلار گذشته است. تعداد تراکنش‌های روزانه در اواخر اکتبر به‌طور میانگین حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ تراکنش بوده؛ رقمی که نسبت به یک سال قبل حدود ۷۰ درصد بیشتر است.
همچنین تراکنش‌های محافظت‌شده، که اطلاعات تراکنش را پنهان می‌کنند، حدود ۶۲ درصد فعالیت شبکه را تشکیل داده‌اند؛ در حالی که این سهم در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۲۴ درصد بود. نزدیک به ۴.۹۶ میلیون ZEC، معادل ۲۹ درصد عرضه منتشرشده، نیز در استخرهای محافظت‌شده نگهداری می‌شود.
گری‌اسکیل در سوی دیگر بحث تأکید کرده است که تأمین مالی پروتکل به حفظ توان فنی زکش کمک کرده است. این شرکت به ارتقاهایی مانند Sapling، Orchard و استخر تازه معرفی‌شده Ironwood اشاره کرده و گفته توسعه ظرفیت تراکنش، آمادگی در برابر تهدیدهای رایانش کوانتومی و مقابله با ریسک‌های امنیت سایبری به پشتیبانی مالی مستمر نیاز دارد. محصول قابل معامله بورسی زکش گری‌اسکیل با نماد ZCSH نیز تا ۲۶ اکتبر حدود ۷۰۸ میلیون دلار دارایی خالص داشته است.
تصویر بازار بر اساس داده‌های Moneyiar
داده‌های بازار Moneyiar در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد Zcash با نماد ZEC در ساعت ۲۲:۳۸ به وقت +۰۳:۳۰، ۱۲۱۷.۵۳۶۷۸ دلار قیمت داشته است. این رمزارز در ۲۴ ساعت ۱.۲۴ درصد و در هفت روز ۹.۵۷ درصد افزایش یافته است. در همین داده‌ها، یونی‌سواپ با قیمت ۶.۹۷۸۷۶۹ دلار، رشد روزانه ۲.۵۱ درصدی و کاهش هفتگی ۲.۱۲ درصدی ثبت شده است. قیمت Gram برابر ۱.۲۶۰۱ دلار بوده و این دارایی در ۲۴ ساعت ۰.۶۱ درصد رشد و در هفت روز ۶.۳۱ درصد افت کرده است.
