مالیات بر ارزش افزوده (که معمولاً همراه با عوارض آن روی فاکتور می‌آید) درصدی از مبلغ فروش است که فروشندهٔ مشمول از خریدار می‌گیرد و به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد. اگر این محاسبه را درست انجام ندهید، یا از سود خودتان می‌پردازید یا با مشتری اختلاف پیدا می‌کنید. در این مطلب فقط روش محاسبه را توضیح می‌دهیم.
نرخ مالیات بر ارزش افزوده ممکن است در قانون بودجهٔ هر سال تغییر کند. نرخ جاری و این‌که کسب‌وکار شما مشمول هست یا نه را از سایت سازمان امور مالیاتی یا مشاور مالیاتی‌تان بپرسید. در مثال‌های این مطلب نرخ را r و در عددها ۱۰٪ فرض کرده‌ایم تا محاسبه ساده بماند.
فرمول پایه
مالیات روی مبلغ پس از کسر تخفیف حساب می‌شود:
- مبلغ مشمول = جمع اقلام − تخفیف
- مالیات = مبلغ مشمول × نرخ
- مبلغ قابل پرداخت = مبلغ مشمول + مالیات
مثال
جمع اقلام فاکتور ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و تخفیف ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است:
- مبلغ مشمول: ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
- مالیات با نرخ ۱۰٪: ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۰٫۱۰ = ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان
- قابل پرداخت: ۱۹٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان
جدا کردن مالیات از مبلغ کل
گاهی قیمت را «با مالیات» توافق کرده‌اید و حالا باید بدانید چه مقدار از آن مالیات است. اشتباه رایج این است که مبلغ کل را در نرخ ضرب کنند. روش درست:
- مبلغ بدون مالیات = مبلغ کل ÷ (۱ + نرخ)
- مالیات = مبلغ کل − مبلغ بدون مالیات
مثلاً اگر مبلغ کل با مالیات ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان باشد و نرخ ۱۰٪: مبلغ بدون مالیات ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٫۱ = ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و مالیات ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است، نه ۱٬۱۰۰٬۰۰۰.
تخفیف ردیفی یا تخفیف کلی؟
فرقی در نتیجهٔ مالیات ندارد، به شرط آن‌که هر دو قبل از مالیات کم شوند. اگر چند قلم دارید که بعضی مشمول مالیات هستند و بعضی معاف، مالیات را فقط روی جمع اقلام مشمول (پس از تخفیف همان اقلام) حساب کنید.
گرد کردن مبلغ
مالیات را برای هر فاکتور یک‌بار و روی جمع نهایی حساب و بعد گرد کنید، نه برای هر ردیف جدا؛ وگرنه اختلاف چند تومانی بین جمع ردیف‌ها و جمع کل پیش می‌آید.
ریال یا تومان؟
در اسناد رسمی و صورتحساب‌های مالیاتی معمولاً مبالغ به ریال نوشته می‌شود. اگر با مشتری به تومان حساب می‌کنید، واحد را صریح روی فاکتور بنویسید و هیچ‌وقت در یک فاکتور هر دو را قاطی نکنید. ضرب کردن همهٔ مبالغ در ۱۰ برای تبدیل تومان به ریال، مالیات را هم دقیقاً ۱۰ برابر می‌کند.
محاسبهٔ خودکار
در فاکتورساز رایگان مانیار نرخ مالیات را وارد می‌کنید و مالیات بعد از کسر تخفیف‌ها خودکار حساب می‌شود؛ جمع به حروف و انتخاب ریال یا تومان هم دارد. اگر مرتب فاکتور صادر می‌کنید، بخش فاکتور مانیار مالیات و تخفیف را در هر فاکتور حساب، ذخیره و قابل پیگیری می‌کند.