کن گریفین، بنیان‌گذار سیتادل، می‌گوید سرمایه‌گذاران تقریباً به‌طور قطعی در یک حباب هوش مصنوعی قرار دارند؛ با این حال، او معتقد نیست این ارزیابی به‌تنهایی به معنای کنار گذاشتن سهام شرکت‌های فعال در این حوزه باشد. به گفته گریفین، بسیاری از فناوری‌های تحول‌آفرین پس از عبور از مرحله حباب، شرکت‌هایی را به رهبران بازار برای چند دهه تبدیل می‌کنند.
چرا گریفین از حباب هوش مصنوعی می‌گوید؟
گریفین این دیدگاه را ۲۰ اکتبر در کنفرانس «آینده بازارهای جهانی» سیتادل در نیویورک مطرح کرد. طبق گزارش دیکریپت، او رونق فعلی هوش مصنوعی را با دوره‌های پیشین تحول فناوری، از جمله رونق اینترنت، مقایسه کرد و گفت تغییرات بنیادین در اقتصاد معمولاً با یک حباب همراه می‌شوند.
منظور از حباب، وضعیتی است که قیمت دارایی‌ها یا ارزش‌گذاری شرکت‌ها بسیار سریع‌تر از توانایی کسب‌وکارها برای توجیه آن رشد می‌کند و در نهایت واقعیت‌های اقتصادی به بازار فشار می‌آورند. اهمیت این موضوع فقط به سهام شرکت‌های فناوری محدود نیست؛ زیرا توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در یک سال گذشته از عوامل پشتیبان بازار سهام بوده و بسیاری از صندوق‌های شاخص و حساب‌های بازنشستگی نیز به‌طور غیرمستقیم در معرض این بخش قرار دارند.
گریفین درباره زمان یا شدت سقوط احتمالی پیش‌بینی مشخصی ارائه نکرد. او در عوض گفت شرکت‌هایی که از سوی دیگر یک حباب عبور می‌کنند، اغلب برای دهه‌ها به رهبران بازار تبدیل می‌شوند. او همچنین اشاره کرد که سیتادل خود از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کرده است: به گفته او، عامل‌های هوش مصنوعی، یعنی نرم‌افزارهایی که می‌توانند چندین مرحله از یک کار را به‌صورت مستقل انجام دهند، زمان برخی پژوهش‌های سطح‌بالا در این شرکت را از چند هفته به حدود دو ساعت کاهش داده‌اند.
تشبیه پردازنده‌های گرافیکی به صندلی هواپیما
بخش دیگری از هشدار گریفین به پردازنده‌های گرافیکی یا GPUها مربوط بود؛ تراشه‌هایی که شرکت‌ها برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به کار می‌گیرند. او این تراشه‌ها را به صندلی‌های هواپیما تشبیه کرد، زیرا هزینه نهایی استفاده از هر واحد اضافی در هر دو مورد می‌تواند پایین باشد. در چنین بازاری، اگر ظرفیت عرضه از تقاضا بیشتر شود، قیمت‌ها ممکن است با سرعت زیادی کاهش پیدا کنند.
گریفین برای توضیح این ریسک به صنعت مخابرات در حوالی سال ۲۰۰۰ اشاره کرد. در آن دوره، شرکت‌ها کابل فیبر نوری بیشتری از میزان تقاضای موجود نصب کردند و پس از افزایش ظرفیت مازاد، قیمت خدمات ارتباطی افت کرد. او همچنین تردید کرد تراشه‌هایی که پنج یا شش سال عمر دارند و همچنان درآمد اجاره‌ای بسیار بالایی ایجاد می‌کنند، بتوانند پنج یا شش سال دیگر نیز همین سطح از درآمد را حفظ کنند.
این دیدگاه برای شرکت‌های سازنده تراشه و ارائه‌دهندگان خدمات ابری اهمیت دارد، زیرا مدل درآمدی آن‌ها به ادامه هزینه‌کرد شرکت‌ها برای مراکز داده و زیرساخت محاسباتی وابسته است. برآورد گارتنر، کل هزینه‌کرد جهانی مرتبط با هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ را، از تراشه و سرور تا گوشی‌های مجهز به هوش مصنوعی، نزدیک به ۱.۵ تریلیون دلار اعلام کرده است. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، نیز در ژانویه گفت صنعت هنوز تنها چند صد میلیارد دلار از آنچه او بزرگ‌ترین ساخت زیرساختی تاریخ بشر خواند، هزینه کرده و تریلیون‌ها دلار دیگر برای ساخت باقی مانده است.
مشتریان میان مدل‌های گران و گزینه‌های متن‌باز
به گفته گریفین، خریداران سازمانی در حال تفکیک کاربردهای هوش مصنوعی هستند: برخی کارها ممکن است استفاده از مدل‌های گران‌تر شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک را توجیه کنند، اما برای برخی وظایف مدل‌های متن‌باز ارزان‌تر کافی است. مدل متن‌باز مدلی است که امکان دریافت و اجرای آن برای کاربران فراهم است و می‌تواند روی رایانه‌های خودشان اجرا شود.
او افزود شرکت‌های آمریکایی هنوز به‌صورت یکسان نتوانسته‌اند از هوش مصنوعی ارزش اقتصادی به دست آورند. به همین دلیل، برخی مشتریان صورت‌حساب‌های خود از آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی را بررسی می‌کنند و می‌پرسند هزینه‌های انجام‌شده دقیقاً چه میزان بهره‌وری ایجاد کرده است. اگر مشتریان در برابر قیمت‌های بالاتر مقاومت کنند، شرکت‌های تراشه و رایانش ابری که روی ادامه این هزینه‌کرد حساب کرده‌اند، از نخستین بخش‌هایی خواهند بود که اثر آن را احساس می‌کنند.
تحلیلگران وال‌استریت، بر اساس اشاره گلدمن ساکس ریسرچ در دسامبر، انتظار دارند رشد هزینه سرمایه‌ای بزرگ‌ترین سازندگان زیرساخت هوش مصنوعی از ۷۵ درصد در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵ به ۲۵ درصد در پایان ۲۰۲۶ کاهش یابد. این ارقام به معنای توقف هزینه‌کرد نیست، بلکه از کند شدن سرعت رشد آن خبر می‌دهد.
سیتادل و خرید پرتفوی سهام هوش مصنوعی
اظهارات گریفین در حالی مطرح شده که سیتادل خود نیز در معرض این بازار قرار گرفته است. در ۳۰ ژوئیه، صندوق پوشش ریسک Situational Awareness که لئوپولد آشن‌برنر، پژوهشگر پیشین اوپن‌ای‌آی، آن را تأسیس کرده است، بیشتر پرتفوی سهام عمومی خود را با تخفیف حدود ۱۰ درصد به سیتادل فروخت؛ ارزش این پرتفوی طبق گزارش‌ها در همان ماه حدود ۶۷ درصد افت کرده بود.
این صندوق برای خرید سهام هوش مصنوعی تا چهار برابر سرمایه خود بدهی گرفته بود. چنین روشی «اهرم» نام دارد. با افت قیمت‌ها، وام‌دهندگان هر روز وثیقه بیشتری مطالبه کردند و فروش دارایی‌ها به‌دلیل درخواست وام‌دهنده، به «فروش اجباری» معروف است. این روند می‌تواند با پایین آوردن بیشتر قیمت‌ها، درخواست‌های جدید برای وثیقه و فروش‌های بعدی را به دنبال داشته باشد.
گریفین در نامه‌ای به مشتریان در ماه اوت نوشت سیتادل از آن زمان بیش از ۸۰ درصد ریسک این پرتفوی را کاهش داده است. بنابراین، هشدار او درباره حباب هوش مصنوعی در شرایطی مطرح می‌شود که شرکتش بخشی از سهام تخفیف‌خورده این بازار را خریداری کرده، اما سپس میزان ریسک آن موقعیت را به‌شدت پایین آورده است.
تصویر فعلی بازار؛ داده‌های مانیار
داده‌های مانیار در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ حدود ساعت ۲۳:۲۸ تا ۲۳:۲۹ به وقت تهران، تصویری ترکیبی از دارایی‌های رمزارزی ارائه می‌کند:
- کامپاند (COMP) با قیمت ۲۴.۳۴۰۸۱۰۹۴۵۷ دلار، در ۲۴ ساعت ۵.۱۸ درصد کاهش و در هفت روز ۹.۳۷ درصد افزایش داشته است.
- روت‌استاک اینفراستراکچر فریم‌ورک (RIF) با قیمت ۰.۰۷۲۰۱۳۶۴۹۷ دلار، طی ۲۴ ساعت ۴.۶۴ درصد و طی هفت روز ۱۱.۶۹ درصد افت کرده است.
- دسیمال (DEL) با قیمت ۰.۴۵۸۴۴۲۵۸۴ دلار، در ۲۴ ساعت ۱.۸۵ درصد و در هفت روز ۱.۶۱ درصد رشد کرده است.
- USD.AI با نماد CHIP با قیمت ۰.۰۴۴۰۲۲۴۴۹ دلار، در ۲۴ ساعت ۸.۰۳ درصد و در هفت روز ۷.۲۷ درصد کاهش یافته است.
این داده‌ها مربوط به بازار رمزارزهاست و به‌تنهایی نشان‌دهنده وضعیت سهام یا زیرساخت هوش مصنوعی نیست؛ اما نوسان متفاوت دارایی‌ها در یک بازه زمانی کوتاه را نشان می‌دهد.
